Την Μεγάλη Τετάρτη των Παθών του Ιησού, τελέστηκε επιμνημόσυνη δέηση για τα θύματα της άνανδρης πράξης του βομβαρδισμού μιας ειρηνικής και άοπλης πόλης της Ελληνικής Επαρχίας, του Αγρινίου.
Ήταν 16 Απριλίου του 1941 όταν Γερμανικά αεροπλάνα άδειασαν τις βόμβες τους στην κεντρική πλατεία, που τότε και για πολλά χρόνια μετά, λεγόταν πλατεία Μπέλου.
Κάθε χρόνο, έτσι και φέτος ο Σεβασμιότατος Μητροπολίτης Αιτωλίας και Ακαρνανίας κ. Δαμασκηνός, παρουσία της Δημοτικής αρχής, των αρχών της πόλεως, προέδρων συλλόγων και φορέων, απογόνους και συγγενείς των θυμάτων του βομβαρδισμού, καθώς και αρκετών πολιτών του Αγρινίου, τέλεσε την επιμνημόσυνη δέηση.
Ακολούθησε ο παρακάτω χαιρετισμός του Δημάρχου κυρίου Γεωργίου Παπαναστασίου για την θλιβερή επέτειο.
«Σεβασμιώτατε, κυρίες και κύριοι,
Στεκόμαστε σήμερα με σεβασμό και σιωπή απέναντι στη μνήμη εκείνων που χάθηκαν στη Μεγάλη Τετάρτη του 1941.
Μια μέρα που σημάδεψε ανεξίτηλα την πόλη μας και τις ζωές των ανθρώπων της.
Δεν είναι εύκολο να αποδώσει κανείς με λόγια τον πόνο, την απώλεια και την καταστροφή. Όμως μπορούμε και οφείλουμε να κρατήσουμε ζωντανή τη μνήμη.
Γιατί μέσα από τη μνήμη αντλούμε δύναμη, επίγνωση και ευθύνη.
Τιμούμε σήμερα όχι μόνο τα θύματα, αλλά και την αντοχή μιας κοινωνίας που στάθηκε όρθια, που ξαναδημιούργησε, που συνέχισε.
Ας είναι η μνήμη τους φάρος ειρήνης και ενότητας.
Και ας παραμείνει το Αγρίνιο μια πόλη που θυμάται, τιμά και προχωρά με αξιοπρέπεια και ανθρωπιά.
Αιωνία τους η μνήμη».
Κύριος ομιλητής της φετινής εκδήλωσης ήταν ο κύριος Δημήτριος Τσούνης Πρόεδρος του Συνδέσμου Αποστράτων Σωμάτων Ασφαλείας Αγρινίου.
Ακολουθεί η ομιλία του «ΓΙΑ ΤΑ ΘΥΜΑΤΑ ΒΟΜΒΑΡΔΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΑΓΡΙΝΙΟΥ ΤΟ 1941»
«Με άλλη μια επιμνημόσυνη δέηση τιμούμε σήμερα τους πρώτους νεκρούς της Γερμανικής επίθεσης και μετέπειτα εισβολής στην περήφανη πόλη μας.
Απρίλιος 1941. Η κατάρρευση του πολεμικού μετώπου μετά το ηρωικό έπος της Βορείου Ηπείρου και τον τιτάνιο αγώνα στην ελληνική μεθόριο, που έδωσαν οι γιγαντόψυχοι Έλληνες στρατιώτες απέναντι στις ορδές των σιδηρόφρακτων χιτλερικών στρατευμάτων, άνοιξαν τους δρόμους της γερμανικής εισβολής και της βάρβαρης κατοχής της αιματοβαμμένης πατρίδας μας, της περήφανης, ανυπότακτης και ένδοξης Ελλάδας μας. Οι γερμανικές φάλαγγες επελαύνουν με ταχύτητα και μέρα με τη μέρα καταλαμβάνουν την άοπλη χώρα. Η θλίψη άπλωσε το ολόμαυρο πέπλο της πάνω από τις πληγωμένες ψυχές των πανελλήνων, οι οποίες όμως παρέμειναν αδούλωτες και μαχητικές.
Ωστόσο, οι πάνοπλοι Γερμανοί, επειδή γνώριζαν καλά ότι η ψυχή των Ελλήνων είναι ατίθαση και ακαταμάχητη, διέταξαν και τη γερμανική αεροπορία να εκτελέσει βομβαρδισμούς με σκοπό να κάμψει το αγωνιστικό φρόνημα των Ελλήνων και να αποθαρρύνει τις προσπάθειες ανασύνταξης και αντίστασης στα μετόπισθεν πεζοπόρων δυνάμεων του Ελληνικού Στρατού.
Έτσι, αφού βομβάρδισαν άλλες πόλεις, στις 16 Απριλίου 1941, Μεγάλη Τετάρτη, και ενώ ο λαός του Αγρινίου τιμούσε την εβδομάδα των Αγίων Παθών, ήρθε η σειρά της πολύπαθης πόλης να υποστεί τον βομβαρδισμό. Μαύρη Μεγάλη Τετάρτη!!!
Οι προειδοποιητικές σειρήνες ήχησαν δαιμονισμένα.
Αυτός ο άχαρος ήχος των σειρήνων συναγερμού ήταν γνώριμος τον τελευταίο καιρό στους Αγρινιώτες που βίωναν τον πόλεμο και τη φτώχεια.
Όσοι βρίσκονταν στην πλατεία Μπέλλου με δυσκολία πείθονταν να εισέλθουν στα τότε χαρακτηρισμένα ως καταφύγια, στα υπόγεια της Τράπεζας Ελλάδος και του ξενοδοχείου «ΙΛΙΟΝ».
Ο επικεφαλής της τότε πολιτικής άμυνας, υπομοίραρχος ΤΟΝΤΟΣ Σπυρίδων, και οι χωροφύλακες κατόρθωσαν με δυσκολία να πείσουν την πλειοψηφία του κόσμου να εισέλθει στα καταφύγια· κάποιοι έμειναν έξω στην πλατεία. Στις 12:30 ένα Χιτλερικό γερμανικό αεροπλάνο πέταξε προς αναγνώριση από νότο προς βορρά και χάθηκε πίσω από το δασύλλιο του Αγίου Χριστοφόρου.
Δεν πέρασε πολλή ώρα και αυτή τη φορά από την ανατολική πλευρά της πόλης έκαναν την εμφάνισή τους πολλά χιτλερικά αεροπλάνα, πετώντας σε χαμηλό ύψος.
Η πρώτη βόμβα σημάδεψε αδιάκριτα την καρδιά της πόλης και σχεδόν έπεσε στην είσοδο του ιστορικού κτηρίου της Τράπεζας Ελλάδος.
Είναι εμφανείς οι «πληγές» από τα θραύσματα στις μαρμάρινες κολώνες της εισόδου και σε όλο το μήκος του μαρμάρινου τοίχου στον κήπο και έτσι πρέπει να μείνουν για πάντα, για να μαθαίνουν οι νέοι αυτό το ματωμένο κεφάλαιο της ιστορίας του τόπου μας. Στο σημείο που βρισκόμαστε, τα πρώτα θύματα του βομβαρδισμού ήταν ο διατεταγμένος σε υπηρεσία και υπεύθυνος για την πολιτική προστασία υπομοίραρχος ΤΟΝΤΟΣ Σπυρίδων, ετών 38, με καταγωγή από Μπαμπίνη Ξηρομέρου, ο Λάζαρος ΜΟΥΜΟΥΓΙΑΝΝΗΣ, ετών 40, και ο 17χρονος Σωτήριος ΛΑΜΠΡΑΚΗΣ από το Περιστέρι Αγρινίου, που εργάζονταν στην καφετέρια ΜΑΤΡΑΛΗ κ’ ήταν μαθητής του νυχτερινού Γυμνάσιου. Τραυματίστηκαν 2 χωροφύλακες και ο κ. ΜΑΤΡΑΛΗΣ .
Οι βομβαρδισμοί συνεχίστηκαν στις οδούς Τσαλδάρη , Παναιτωλικού και σε άλλα σημεία της πόλης, με αποτέλεσμα να τραυματιστούν θανάσιμα 12 συμπολίτες. Τα ονόματά τους αναγράφονται σε αυτή την απέριττη τιμητική επιγραφή.
Τα πολεμικά ανακοινωθέντα της εποχής από το Γ.Ε.Σ. και Υ.Δ.Τ. ανέφεραν:
«Γερμανικά αεροπλάνα εβομβάρδισαν και επολυβόλησαν το Αγρίνιον με ολίγα θύματα εκ του αμάχου πληθυσμού, με μικράς ζημίας.»
Το μεγάλο Σάββατο 19-4-1941 ώρα 5 το πρωί βομβαρδίστηκε το αεροδρόμιο Αγρίνιου, Στόχος ήταν τα συμμαχικά αεροπλάνα ,τα όποια όμως είχαν αναχωρήσει πολύ νωρίτερα. Το αεροδρόμιο καταλήφθηκε από Γερμανούς αλεξιπτωτιστές το βραδύ του Πάσχα 20 Απριλίου 1941.
Ο Σ.Α.Σ.Α. Αγρινίου ευχαριστεί τη δημοτική αρχή Αγρινίου και τον δήμαρχο Κύριο Γεώργιο ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ, για την ονοματοδοσία της οδού έμπροσθεν του Αστυνομικού Μεγάρου Ακαρνανίας σε οδό Μοίραρχου ΤΟΝΤΟΥ Σπυρίδωνα και την τοποθέτηση το έτος 2019 αυτής απέριττης επιγραφής που μας θυμίζει τις ματωμένες στιγμές της ιστορίας της πόλης.
Τιμή δόξα και Αιώνια η μνήμη σ’ αυτούς που θυσιάστηκαν για την πατρίδα ,σε όλους τους αμάχους θύματα των Γερμανικών θηριωδιών .- Σας ευχαριστώ»
Ακολούθησε προσκλητήριο νεκρών από τον τελετάρχη του Δήμου κύριο Χαράλαμπο Τσιάμη και κατάθεση στεφάνων από τον Δήμαρχο κύριο Γεώργιο Παπαναστασίου, τον Βουλευτή κύριο Θανάση Παπαθανάση, τον Βουλευτή κύριο Μίλτο Ζαμπάρα, τον Αντιπερειφερειάρχη κύριο Αθανάσιο Μαυρομάτη, τον Πρόεδρο του Δημοτικού Συμβουλίου κύριο Κωνσταντίνο Ζώη, τον Αστυνομικό Διευθυντή Ακαρνανίας κύριο Κοσμά Παπαγρίβα, τον διοικητή Π.Υ. Αιτωλοακαρνανίας κύριο Ευστράτιο Πετράκη, τον Πρόεδρο του Συνδέσμου Αποστράτων Σωμάτων Ασφαλείας Αγρινίου κύριο Δημήτριο Τσούνη, τον Πρόεδρο της Τ.Κ. Αγρινίου κύριο Κωνσταντίνο Μποκώρο, εκπροσώπους των οικογενειών των θυμάτων του βομβαρδισμού, τον Πρόεδρο του Συλλόγου Εμπόρων & Επιχειρηματιών Αγρινίου κύριο ΣωκράτηΚωστίκογλου, τον Πτόεδρο του Συλλόγου Ελλήνων Κομάντος που πολέμησαν στην Κύπρο κύριο Μπεσίνη και τον Αντιπρόεδρο της Ένωσης Αποστράτων Αξιωματικών Στρατού κύριο Κωνσταντίνο Παπαγεωργίου.
Τηρήθηκε ενός λεπτού σιγή και η Φιλαρμονική του Δήμου Αγρινίου παιάνισε τον Εθνικό ύμνο..
Τα ίχνη της ανέντιμης επίθεσης, στην άοπλη και ανοχύρωτη πόλη του Αγρινίου, παραμένουν ορατά στον μαντρότοιχο του κτηρίου της Τράπεζας της Ελλάδος, και στις κολώνες της εισόδου.
Οι τρύπες στα μάρμαρα από τα θανατηφόρα θραύσματα που έπληξαν το κέντρο της πόλης, στην από αέρος επίθεση των Γερμανικών αεροπλάνων, θυμίζουν 85 χρόνια μετά το πρώτο από τα τραγικά γεγονότα που βίωσε η πόλη. Καθώς ακολούθησαν και ομαδικές εκτελέσεις πολιτών τα επόμενα χρόνια…
Όλοι μας εντοπίζουμε εύκολα στο ύψος των ματιών μας τα πληγωμένα από τα θραύσματα μάρμαρα στον μαντρότοιχο. Αν σηκώσουμε τα βλέμματά μας ψηλότερα θα δούμε και τις τρύπες στην προς την πλατεία μαρμάρινη κολώνα.
Ο πληγωμένος για πάντα μαρμάρινος μαντρότοιχος του κτηρίου, ταιριάζει ιδανικά για βάση ενός μνημείου που θα αναπαριστά την έκρηξη της ουρανοκατέβατης βόμβας και τους γύρω 12-και ίσως παραπάνω-που έχασαν τόσο απροσδόκητα την ζωή τους στο ειρηνικό κέντρο της πόλης του Αγρινίου.
Πολύ θα ταίριαζε ένα γλυπτό από μαρμαρένιο ή ορειχάλκινο σύμπλεγμα, κάτι σαν το Μνημείο της Μάχης της Πίνδου, την ζωφόρο του Αγρινιώτη κορυφαίου γλύπτη Χρήστου Καπράλου που κοσμεί στην Αθήνα το Περιστύλιο της Βουλής.
(Η μνημειακή ζωφόρος «Το Μνημείο της Μάχης της Πίνδου» ή «Ζωφόρος της Πίνδου», του σπουδαίου Παναιτωλικιώτη γλύπτη Χρήστου Καπράλου, τοποθετήθηκε το 2002 στο Περιστύλιο της Βουλής των Ελλήνων. Πρόκειται για ένα έργο που ο καλλιτέχνης φιλοτέχνησε το 1952-56 και είναι εμπνευσμένο από την Κατοχή και τη μάχη της Πίνδου.)
Καθώς τα τελευταία χρόνια πολλοί συμπολίτες μας αλλά και επισκέπτες κοντοστέκονται στο κάτω μέρος της πλατείας και διαβάζουν τα ονόματα, ίσως εκεί είναι το πιο κατάλληλο σημείο να στηθεί ένα μνημείο.
