Με αφορμή την επερχόμενη πρεμιέρα της παράστασης «Ελιά – Καπνός – Παναιτωλικός», γραμμένη ειδικά για την επέτειο των 100 χρόνων του Παναιτωλικού, συναντήσαμε τον Λευτέρη Γιοβανίδη για μια συζήτηση η οποία δεν περιορίστηκε στο ίδιο το έργο.
Η κουβέντα άνοιξε στη σχέση του θεάτρου με την πόλη, στη σημασία της συλλογικής ταυτότητας, στο ρίσκο της δημιουργίας από το μηδέν, αλλά και στις αγωνίες μιας ολόκληρης γενιάς που καλείται να ζήσει, να επιλέξει και να επιμείνει μέσα σε ένα απαιτητικό περιβάλλον.
Ο ίδιος μιλά για έναν Παναιτωλικό που ξεπερνά το ποδόσφαιρο και γίνεται σύμβολο, για ένα Αγρίνιο που κουβαλά ιστορία αλλά και αντιφάσεις, και για έναν ήρωα που ισορροπεί ανάμεσα στην αποτυχία και την ανάγκη να συνεχίσει να ονειρεύεται.
- Το «Ελιά – Καπνός – Παναιτωλικός» μοιάζει να ακουμπά σε κάτι βαθιά τοπικό. Πώς αποφεύγει ένας σκηνοθέτης να κάνει «τοπικό φολκλόρ» και να φτάσει σε κάτι καθολικό;
Σίγουρα αυτός ήταν και ο στόχος. Το ΔΗΠΕΘΕ, το θέατρο της πόλης του Αγρινίου, οφείλει να συμμετέχει σε όσα συμβαίνουν στην πόλη. Φέτος έχουμε αυτήν τη σημαντική επέτειο των 100 χρόνων από την ίδρυση του Παναιτωλικού, ενός συλλόγου που είναι η ίδια η ιστορία της πόλης.
Ωστόσο, δεν μας ενδιέφερε να κάνουμε μια παράσταση για τον Παναιτωλικό ως ιστορική αναφορά. Ο Παναιτωλικός είναι η αφορμή για να πούμε μια ιστορία ανθρώπων που ζουν σήμερα στο Αγρίνιο. Μια ιστορία για έναν νέο άνθρωπο, για μια μητέρα σε μια μονογονεϊκή οικογένεια, για τα άγχη, τις δυσκολίες και τις αγωνίες της καθημερινότητας.
Έχει καθαρή αναφορά στη σύγχρονη ελληνική κοινωνία και δεν περιορίζεται σε κάτι τοπικό. Μιλά για μια πραγματικότητα του σήμερα.
- Το Αγρίνιο έχει έντονο παρελθόν (καπνός, εργατική τάξη, Παναιτωλικός). Αυτό το παρελθόν λειτούργησε ως υλικό ή ως βάρος;
Υπήρχε σίγουρα άγχος, γιατί το κείμενο γράφτηκε τώρα. Δεν υπήρχε κάτι δοκιμασμένο και ποτέ δεν ξέρεις το αποτέλεσμα. Στην τέχνη δεν υπάρχει συνταγή επιτυχίας· υπάρχει η συνάντηση ανθρώπων και αυτή μπορεί να λειτουργήσει ή και να μη λειτουργήσει.
Ήταν, λοιπόν, μια απόφαση με μεγάλο ρίσκο. Και μάλιστα για ένα θέμα που είναι ευαίσθητο για την πόλη, γιατί υπάρχει έντονη αγάπη. Πώς μιλάς για κάτι που αγαπιέται τόσο πολύ και λες αυτό που πραγματικά έχεις στο μυαλό σου;
Από την άλλη, όμως, είναι πολύ σημαντικό να προκαλούμε τη δημιουργία νέων έργων. Να δίνουμε χώρο σε νέους συγγραφείς, να γράφονται κείμενα. Εμείς φέτος, παρότι είμαστε ένα θέατρο της περιφέρειας, δημιουργήσαμε ένα έργο από το μηδέν και αυτό είναι κάτι ουσιαστικό. Πόσο μάλλον όταν το αυτό το project πλαισιώνεται από μία ομάδα σημαντικών ηθοποιών, οι οποίοι το έχουν πιστέψει πάρα πολύ και το υποστηρίζουν απόλυτα.
Ο στόχος είναι αυτή η δουλειά να ξεπεράσει τα όρια του Αγρινίου και να ανοίξει μια συζήτηση με ευρύτερη απήχηση.
- Το κοινό εδώ δεν είναι ουδέτερο· έχει προσωπική σχέση με το θέμα. Αυτό σας περιορίζει ή σας απελευθερώνει;
Δεν είναι ουδέτερο το κοινό και αυτό είναι ίσως το πιο δύσκολο στοιχείο. Παρ’ όλα αυτά, θεωρήσαμε ότι πρέπει να πάρουμε αυτό το ρίσκο.
Είναι σημαντικό να δίνεις αυτές τις μάχες, ακόμη κι αν υπάρχει πιθανότητα να μην πετύχει. Για εμάς, ως θεατρικός οργανισμός, αυτό έχει αξία: να τολμάμε, να δοκιμάζουμε και να μην αναπαράγουμε απλώς ασφαλείς επιλογές.
- Για πολλούς, ο Παναιτωλικός δεν είναι ομάδα αλλά βίωμα. Για εσάς, τι είναι δραματουργικά; Ένας χαρακτήρας; Ένα σύμβολο; Μια ψευδαίσθηση;
Ο Παναιτωλικός είναι σύμβολο.
Προσωπικά, δεν έχω ζήσει εδώ όλα μου τα χρόνια – έφυγα από το Αγρίνιο στην τρίτη Δημοτικού – αλλά θυμάμαι το γήπεδο, θυμάμαι την εμπειρία. Αυτό που με συγκινεί σήμερα είναι η αγάπη του κόσμου.
Δεν είναι μια απλή σχέση φιλάθλου με μια ομάδα. Υπήρξαν γενιές που μεγάλωσαν μέσα από τον σύλλογο, μορφώθηκαν, απέκτησαν ταυτότητα. Αυτό έχει καταγραφεί στο υποσυνείδητο της πόλης.
Και ίσως επειδή μπορώ να το δω και λίγο πιο αποστασιοποιημένα, καταλαβαίνω την αξία του. Δεν είναι κάτι αυτονόητο. Σε άλλες ομάδες υπάρχει αγάπη για το ποδόσφαιρο. Εδώ υπάρχει κάτι βαθύτερο.
- Αν αφαιρέσουμε τον Παναιτωλικό από το έργο, τι μένει;
Μένει, πολύ καθαρά, η σχέση μάνας και γιου. Μια σχέση που χαρακτηρίζει την ελληνική κοινωνία: με αγάπη, φροντίδα και στήριξη, αλλά και με στοιχεία καταπίεσης και περιορισμού.
Βλέπουμε επίσης έναν νέο άνθρωπο με όνειρα και φιλοδοξίες, που δεν μπορεί εύκολα να τα πραγματοποιήσει. Τα προβλήματα είναι πάντα παρόντα – η ζωή χωρίς προβλήματα δεν υπάρχει. Το ζήτημα είναι πώς τα αντιμετωπίζεις και πώς δεν τα αφήνεις να σε καταβάλλουν.
Ένα βασικό θέμα είναι και η ηθική. Το αν ο σκοπός αγιάζει τα μέσα ή όχι. Ο ήρωας έρχεται αντιμέτωπος με αυτό το δίλημμα και τελικά αναμετριέται με τις αξίες που έχει λάβει από την οικογένειά του.
Υπάρχει επίσης η ανάγκη των νέων να πιστέψουν στον εαυτό τους, να τολμήσουν, να μη φοβηθούν την αποτυχία. Γιατί η αποτυχία είναι μέρος της ζωής και πολλές φορές το πιο δημιουργικό της κομμάτι. Αν δεν δοκιμάσεις, μένει πάντα ένα κενό, ένα παράπονο.
- Ο Χριστόφορος παλεύει ανάμεσα στην αποτυχία και την ελπίδα. Είναι μια προσωπική ιστορία ή μια γενιά που μεγαλώνει στην επαρχία;
Ο Χριστόφορος είναι ένας νέος άνθρωπος με μεγάλη ευαισθησία, που έχει μάθει να ονειρεύεται και να παίρνει δύναμη από τον Παναιτωλικό.
Βρίσκεται σε αδιέξοδο, παρά το νεαρό της ηλικίας του, και κουβαλά πολλές δυσκολίες. Είναι ένας χαρακτήρας που αντιπροσωπεύει πολλούς νέους σήμερα.
Το ενδιαφέρον είναι ότι το έργο δεν χάνει ποτέ το χιούμορ του. Και το χιούμορ εδώ δεν σημαίνει αστεία. Είναι ο τρόπος να αντιμετωπίζεις τη ζωή, να μπορείς να δεις τον εαυτό σου με απόσταση, να αποδομήσεις ακόμα και τη δύσκολη στιγμή σου.
- Πώς βλέπετε σήμερα το Αγρίνιο και συνολικά την Αιτωλοακαρνανία; Είναι ένας τόπος που αξιοποιεί τις δυνατότητές του ή μένει πίσω από τις ίδιες του τις δυνατότητες;
Ο νομός Αιτωλοακαρνανίας είναι ένας ευλογημένος τόπος. Διαθέτει θάλασσες, ποτάμια, λίμνες, ορεινά τοπία, χωριά, κοντινά νησιά, συνδυάζει πολλά στοιχεία. Η Τριχωνίδα είναι ένα πραγματικό διαμάντι, που μπορεί να αξιοποιηθεί με θετικό τρόπο για ανάπτυξη.
Υπάρχει συχνά η άποψη ότι το Αγρίνιο δεν είναι όμορφη πόλη. Αυτό, όμως, δεν είναι κάτι που αφορά μόνο το Αγρίνιο. Και άλλες πόλεις, ακόμη και η Αθήνα, έχουν παρόμοια ζητήματα. Περισσότερο πρόκειται για μια νοοτροπία απαξίωσης αυτού που έχουμε.
Ταυτόχρονα, είναι σημαντικό να αναγνωρίζουμε την ιστορία της πόλης. Το γεγονός, ας πούμε, ότι το 1926 δημιουργήθηκε ένας φιλεκπαιδευτικός σύλλογος δείχνει το επίπεδο πολιτισμού που υπήρχε.
Αυτές οι επέτειοι μας θυμίζουν αξίες και μας βοηθούν να εκτιμήσουμε τον τόπο μας και να μεταφέρουμε αυτή τη γνώση στους νεότερους.
***
Η συζήτηση με τον Λευτέρη Γιοβανίδη ανέδειξε ότι το «Ελιά – Καπνός – Παναιτωλικός» δεν περιορίζεται σε μια επετειακή αναφορά, αλλά επιχειρεί να φωτίσει ανθρώπινες σχέσεις, διλήμματα και αγωνίες που παραμένουν επίκαιρες. Με αφετηρία έναν σύλλογο-σύμβολο για την πόλη, το έργο ανοίγει έναν διάλογο για τη σύγχρονη ζωή, τις επιλογές και τη δύναμη να συνεχίζει κανείς, ακόμη και μέσα στις δυσκολίες.
Μένει πλέον η παράσταση να συναντήσει το κοινό της, με την ευχή να βρει τη δική της διαδρομή στη σκηνή και πέρα από αυτήν.
Η παράσταση «Ελιά – Καπνός – Παναιτωλικός» κάνει πρεμιέρα στις 17 Απριλίου στο ΔΗΠΕΘΕ Αγρινίου.
Το έργο είναι του Κωνσταντίνου Σαμαρά και σκηνοθετείται από τον Λευτέρη Γιοβανίδη. Τα σκηνικά και κοστούμια υπογράφει η Κέννυ Μακ Λέλαν, τη μουσική ο Στάθης Καλατζής και τους φωτισμούς ο Νίκος Σωτηρόπουλος. Το ομώνυμο τραγούδι της παράστασης είναι σε μουσική Στάθη Καλατζή, στίχους Λευτέρη Γιοβανίδη και ερμηνεία από τον PrinsObi.
Στην παράσταση πρωταγωνιστούν οι Κοραλία Καράντη, Γιώργος Ιωσηφίδης, Θάνος Κόνιαρης, Στέφανος Μουαγιέ, Ελευθερία Παγκάλου και Κώστας Αρζόγλου.
Οι παραστάσεις θα δίνονται:
- Παρασκευή 17, 24 Απριλίου και 8 Μαΐου στις 21:00
- Σάββατο 18, 25 Απριλίου και 2, 9 Μαΐου στις 21:00
- Κυριακή 19, 26 Απριλίου και 3, 10 Μαΐου στις 19:00
Η διάρκεια της παράστασης είναι 90 λεπτά, ενώ η προπώληση εισιτηρίων πραγματοποιείται μέσω της πλατφόρμας Ticket Services.
Η παραγωγή τελεί υπό την αιγίδα του Παναιτωλικού Γ.Φ.Σ. και φιλοδοξεί να αποτελέσει μια θεατρική πρόταση που, με αφετηρία το Αγρίνιο, επιχειρεί να συνομιλήσει με ένα ευρύτερο κοινό.
Μαριάννα Ζαμπάρα
ΔΗΠΕΘΕ Αγρινίου ΕΛΙΑ-ΚΑΠΝΟΣ-ΠΑΝΑΙΤΩΛΙΚΟΣ ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΛΕΥΤΕΡΗΣ ΓΙΟΒΑΝΙΔΗΣ
