Τη σημασία της αγάπης ως θεμελιώδους αξίας για τον άνθρωπο, την κοινωνία και την ειρηνική συνύπαρξη αναδεικνύει στο άρθρο που ακολουθεί ο Δημήτριος Φ. Ντάουλας.
Ο λόγος για την ΑΓΑΠΗ είναι πάντοτε επίκαιρος, ιδιαίτερα δε στην εγωκεντρική εποχή μας, που πέτρωσαν οι καρδιές και χάθηκαν τα ειλικρινή αισθήματα και που λέγονται λόγια πολλά χωρίς αντίκρισμα ζωής, στείρα ιδεολογήματα και νοσηροί συναισθηματισμοί διεκδικούν τη θέση της αγάπης.
Σε κάθε εποχή, σε κάθε κοινωνία και σε κάθε πολιτισμό, η αναζήτηση της ύψιστης αρετής υπήρξε μια διαρκής και μέγιστη προτεραιότητα.
Η θρησκεία, η φιλοσοφία και η καθημερινή ζωή συγκλίνουν στην πεποίθηση πως υπάρχει μία δύναμη που ξεπερνά τα όρια της λογικής, μία αξία που μπορεί να θεραπεύσει πληγές, να ενώσει ανθρώπους και να χαρίσει ελπίδα και πραγματική ευτυχία: Αυτή είναι η ΑΓΑΠΗ!!! Δεν είναι τυχαίο ότι στην ορθόδοξη χριστιανική διδασκαλία χαρακτηρίζεται ως αρετή των αρετών, ενώ και οι μεγάλοι Έλληνες φιλόσοφοι την τοποθετούσαν στην καρδιά της ανθρώπινης ύπαρξης.
Η Καινή διαθήκη είναι γεμάτη αναφορών που παρουσιάζουν την αγάπη ως τον υπέρτατο νόμο του ΘΕΟΥ. Ενδεικτικά αναφέρω την πρώτη και μεγάλη εντολή: «Αγαπήσεις Κύριον Τον Θεόν σου εξ όλης της καρδίας σου… και τον πλησίον σου ως σεαυτόν…» (ΜΑΤΘ ΚΕΦ. 22 στίχοι 37-39). Ακόμη πιο ριζοσπαστική είναι η εντολή : «Αγαπάτε και τους εχθρούς υμών» (ΜΑΤΘ ΚΕΦ.5 στίχος 44). Η εντολή αυτή ξεπερνά τα ανθρώπινα μέτρα, καθώς μας καλεί να αγαπήσουμε ακόμη κι εκείνους που μας βλάπτουν και απεργάζονται το κακό μας. Εδώ η αγάπη ξεπερνά τη λογική μας και γίνεται ανιδιοτελής και θυσιαστική, γίνεται ακτίνα της θείας αγάπης που καταυγάζει τα πάντα.
Αξίζει ιδιαίτερης αναφοράς η περίφημη επιστολή του Αποστόλου Παύλου προς Κορινθίους Α’ (ΚΕΦ. 13 στίχοι 4-8), στην οποία περιγράφει με συγκλονιστικό τρόπο το μεγαλείο της ΑΓΑΠΗΣ και δικαίως χαρακτηρίστηκε ως ο τελειότερος ΥΜΝΟΣ αυτής. Παραθέτω μέρος της, από την ερμηνεία του αείμνηστου καθηγητού Πανεπιστημίου ΠΑΝ.Ν.ΤΡΕΜΠΕΛΑ : «Εκείνος που έχει αγάπη είναι μεγαλόψυχος, ανεκτικός και με πλατιά καρδιά, γίνεται ευεργετικός και ωφέλιμος. Δεν ζηλεύει, δεν φθονεί και δεν φέρεται με αλαζονεία και αυθάδεια, δεν φουσκώνει από οίηση και υπερηφάνεια. Δεν κάνει τίποτε το άσχημο, δεν ερεθίζεται από θυμό και οργή, δεν σκέπτεται ποτέ κάτι κακό εναντίον του άλλου, ούτε λογαριάζει το κακό που έπαθε απ’αυτόν. Δεν χαίρεται με την αδικία, χαίρεται όμως όταν βλέπει ότι επικρατεί η αλήθεια και η δικαιοσύνη…»
Εδώ η αγάπη παρουσιάζεται ως τρόπος ύπαρξης, ως μία εσωτερική δύναμη που δεν έχει ημερομηνία λήξεως, αλλά αποτελεί θεμέλιο πάνω στο οποίο μπορεί να οικοδομηθεί κάθε ανθρώπινη κοινωνία.
Πολύ πριν από την έλευση του Σωτήρος ΧΡΙΣΤΟΥ, οι Έλληνες φιλόσοφοι αναζητούσαν την έννοια της αγάπης μέσα στο σύμπαν και στις ανθρώπινες σχέσεις. Ο Πλάτων, στο «Συμπόσιον», αναλύει τον έρωτα όχι μόνο ως σωματική έλξη, αλλά και ως κινητήριο δύναμη της ψυχής προς το ωραίο και το αγαθό. Η αγάπη με άλλα λόγια, είναι η δύναμη που ωθεί τον άνθρωπο να υπερβεί τον εαυτό του και να προσεγγίζει ΤΟ ΘΕΙΟ.
Ο μέγας και ανεπανάληπτος Αριστοτέλης αναφέρεται στη φιλία (φιλίαν) ως μία από τις ύψιστες μορφές αγαθού στη ζωή. Η φιλία, ως ανιδιοτελής σχέση, έχει το ίδιο κέντρο με την αγάπη, την αναζήτηση του καλού για τον άλλον χωρίς υστεροβουλία. Ο Στωΐκός Επίκτητος έβλεπε την αγάπη ως φυσική τάση του ανθρώπου προς τον συνάνθρωπο, καθώς όλοι αποτελούν μέλη του ίδιου κοσμικού συνόλου.
Ας εξετάσουμε τώρα γιατί η αγάπη αποκαλείται αρετή των αρετών: Διότι όλες οι άλλες αρετές, η δικαιοσύνη, η σοφία, η εγκράτεια, η ταπείνωση, η υπακοή, η υπομονή, η ανδρεία κ.λ.π βρίσκουν την πληρότητά τους μέσα στην αγάπη. Μία δικαιοσύνη χωρίς αγάπη γίνεται σκληρότητα. Μία σοφία χωρίς αγάπη μετατρέπεται σε αλαζονεία. Μία εγκράτεια χωρίς αγάπη οδηγεί στην αυστηρότητα. Μία ταπείνωση χωρίς αγάπη οδηγεί σε στείρα ταπεινολογία και υποκρισία. Μία ανδρεία χωρίς αγάπη οδηγεί σε βαρβαρότητα κ.ο.κ.
Αντίθετα η αγάπη τα φωτίζει όλα, τα εξισορροπεί και τα καθαγιάζει.
Στη σημερινή εποχή, όπου η τεχνολογία πολλαπλασιάζει τις δυνατότητες επικοινωνίας, αλλά ταυτόχρονα ενισχύει τη μοναξιά και τον ατομικισμό σε επικίνδυνο βαθμό, η αγάπη προβάλλει ως αντίδοτο. Μέσα από την κοινωνία των προσώπων, την ανιδιοτελή προσφορά τον εθελοντισμό, τον σεβασμό προς τον οποιαδήποτε άλλον και την αλληλεγγύη, οι κοινωνίες μπορούν βάσιμα να ελπίζουν.
Η αληθινή αγάπη δεν είναι ρομαντική ουτοπία, είναι καθημερινή πράξη ζωής από τα πιο απλά έως τα πολύ σοβαρά και σύνθετα.
Αναγνωρίζεται από τον φιλικό χαιρετισμό προς τον γείτονα, στην υπομονή απέναντι στο συνάδελφο και στον οποιοδήποτε συνάνθρωπο, στη φροντίδα προς τον ηλικιωμένο, στον εν αδυναμία και δυσκολία ευρισκόμενο, στον άστεγο, στον άνεργο, στον πεινασμένο, στον φυλακισμένο, στην παρηγοριά και στήριξη προς τον πονεμένο, τον πενθούντα και στη συμμετοχή στη χαρά του άλλου. «Χαίρειν μετά χαιρόντων και κλαίειν μετά κλαιόντων» μας προτρέπει ο Απόστολος των Εθνών.
Με λίγα λόγια ο άνθρωπος της αγάπης γίνεται αρωγός προς όλους ανεξαιρέτως.
Η αγάπη είναι η υπενθύμιση ότι όλοι ανήκουμε στην ίδια μεγάλη οικογένεια της ανθρωπότητας, με κοινή καταγωγή, αφού είμαστε πλάσματα -παιδιά του ιδίου Θεού και Πατρός.
Το μεγαλείο της αγάπης είναι ότι δεν έχει σύνορα. Ενώνει το θείο με το ανθρώπινο, το αιώνιο με το πρόσκαιρο, το φιλοσοφικό με το θεολογικό. Από τον Πλάτωνα μέχρι τον Απόστολο Παύλο, από τα αρχεία Ελληνικά συγγράμματα μέχρι τα Ευαγγελικά κείμενα, η αγάπη υμνείται ως η δύναμη που μπορεί να μεταμορφώσει τον κόσμο, και εδώ βρίσκεται η μεγάλη πρόκληση-πρόσκληση για τον καθένα μας να μην μείνουμε στη θεωρεία, αλλά να κάνουμε την αγάπη πράξη στην καθημερινότητά μας.
Αν η παγκόσμια κοινωνία θέλει πραγματικά να ζήσει ειρηνικά και να μην οδηγηθεί στον όλεθρο και στην αυτοκαταστροφή, δεν αρκούν οι νόμοι και οι κανόνες, που βεβαίως πρέπει να τηρούνται, ούτε επιβάλλεται η ειρήνη με βία στη βία που προκαλεί χειρότερη βία, ούτε με τέλεια οπλικά συστήματα, αλλά με το έναν και μοναδικό τρόπο, με το να κυριαρχήσει στην παγκόσμια κοινωνία το πνεύμα της ΑΓΑΠΗΣ σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής που δίνει πραγματικό νόημα σε όλα.
Δεν πρέπει να μας διαφεύγει της προσοχής ότι οι ιδεολογικές, οι θρησκευτικές, οι κοινωνικές και οι φυλετικές διακρίσεις χώριζαν τους ανθρώπους από αρχαιοτάτων χρόνων. Όλα αυτά αναθεωρήθηκαν από τον ΚΥΡΙΟ ΗΜΩΝ ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΤΟ, ο οποίος δίδαξε θεωρητικά και έμπρακτα την ΑΓΑΠΗ και στη βάση της διδασκαλίας του γεννήθηκαν και διαδόθηκαν μέχρι τις ημέρες μας, τα πολυθρύλητα ανθρώπινα δικαιώματα. Ο σεβασμός των ποικίλων ανθρωπίνων δικαιωμάτων είναι η βάση για την παγκόσμια κοινωνική ειρήνη και ισορροπία.
Αυτή την αλήθεια πρέπει να την ενστερνιστούν κυρίως οι παγκόσμιοι ηγέτες. Δυστυχώς όμως βλέπουμε να συμβαίνει το ακριβώς αντίθετο, με αποκορύφωμα την πρόσφατη δήλωση του προέδρου των Η.Π.Α. ΤΡΑΜΠ : «ότι για τη λήψη των όποιων αποφάσεων μου το μόνο κριτήριο είναι η ηθική μου και όχι τα ανθρώπινα δικαιώματα» ΘΕΟΣ ΦΥΛΑΞΟΙ !!! Και απ’ ότι φαίνεται δεν έχει καμία δυσκολία να επεμβαίνει με την πολεμική του μηχανή όπου γής, προφασιζόμενος τον θεματοφύλακα της παγκόσμιας ειρήνης, ενώ στην ουσία εξυπηρετεί τα πάσης μορφής άνομα συμφέροντα, οικονομικά, γεωπολιτικά κ.α. των Η.Π.Α.
Το γεγονός ότι δυστυχώς και στον 21ο αιώνα οι φυλετικές διακρίσεις, οι κοινωνικές ανισότητες, οι θρησκευτικές διώξεις, οι εθνικές εκκαθαρίσεις συνιστούν τραγική πραγματικότητα δεν πρέπει να μας αποθαρρύνει, αλλά να αγωνιζόμαστε στο μέτρο των δυνατοτήτων μας για την ΕΙΡΗΝΗ και την ΑΓΑΠΗ που είναι δίδυμες αδελφές.
Γι’ αυτόν ακριβώς τον σκοπό ενανθρώπησε ο ΚΥΡΙΟΣ, δίδαξε, θαυματούργησε, υπέστη φρικτά πάθη και αυτόν ακόμη τον ατιμωτικό Σταυρικό θάνατο και θριάμβευσε με την ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ!!! για τη σωτηρία του ανθρωπίνου γένους που αρχίζει απ ‘αυτήν εδώ την επίγεια ζωή και ολοκληρώνεται στην μέλλουσα επουράνια και αιώνια Βασιλεία του.
Μένει λοιπόν σ’ εμάς να πάρουμε τη σωτήρια απόφαση, να γίνουμε ένα μικρό ρυάκι αγάπης με την ευχή και την ελπίδα ότι θα γίνει ένα πολύ μεγάλο ποτάμι που θα διαποτίσει όλο τον κόσμο, κι ας μην απογοητευόμαστε από την σκέψη ότι δεν μπορούμε να επηρεάσουμε την πορεία της ανθρωπότητας στην οποία κυριαρχεί η αδικία, η εκμετάλλευση, η διαφθορά, η βία, η βαρβαρότητα, οι πόλεμοι που ενίοτε φθάνουν στα όρια της γενοκτονίας.
Μπορούμε με το ελάχιστο ταπεινό μας παράδειγμα να πούμε ένα εκκωφαντικό ΟΧΙ στην κακία, στο μίσος και στη βαρβαρότητα και συγχρόνως να πούμε ένα τεράστιο ΝΑΙ στην πορεία συνάντησης με την αρετή της ΑΓΑΠΗΣ που στην ουσία είναι συνάντηση με τον ίδιο ΤΟΝ ΘΕΟ και τον συνάνθρωπο. Κι’ αν δεν μπορούμε να φθάσουμε στην κορυφή της, ας είμαστε σε μια πορεία προς αυτήν. Θα βιώσουμε τότε την πληρότητα της εσωτερικής χαράς, της ειρήνης και της πραγματικής ευτυχίας που είναι ζητούμενο απ’ όλους μας.
Δημήτριος Φ. Ντάουλας
