Ο Άγιος Λάζαρος ο τετραήμερος, ο φίλος του Χριστού, ο ιερός ποιμενάρχης, προστάτης και θαυματουργός Άγιος. Παρά το γεγονός ότι είναι ένα βιβλικό πρόσωπο—κυρίως λόγω της ανάστασής του από τον Ιησού στη Βηθανία, ένα γεγονός που γιορτάζουμε το Σάββατο του Λαζάρου—παραμένει άγνωστος στους περισσότερους.
Η ιστορία του Λαζάρου, που ήταν περίπου στην ίδια ηλικία με τον Χριστό και τον οποίο ο Κύριος αγαπούσε πολύ για τη δικαιοσύνη και την εντιμότητά του (ακόμα και δακρύζοντας στον τάφο του παρά τη γνώση της επερχόμενης ανάστασης), είναι πολύ πιο εκτεταμένη και άγνωστη στο ευρύ κοινό.
Η Ζωή του Αγίου μετά την Ανάσταση
Επειδή η ανάστασή του ήταν μια αδιαμφισβήτητη μαρτυρία της Θείας Χάριτος του Χριστού, οι Ιουδαίοι επιδίωξαν να τον θανατώσουν. Έτσι, ο Λάζαρος αναγκάστηκε να καταφύγει στην Κύπρο. Εκεί, γύρω στο 40 μ.Χ., οι Απόστολοι Βαρνάβας και Παύλος τον έχρισαν πρώτο Επίσκοπο στην Λάρνακα (αρχαίο Κίτιον). Ως επίσκοπος, η φήμη του ήταν τόσο μεγάλη που οι πιστοί σχημάτιζαν ουρές για να τον δουν και να λάβουν την ευλογία του.
Κοιμήθηκε για δεύτερη φορά και ενταφιάστηκε στη Λάρνακα περίπου το 63 μ.Χ., ανακηρυχθείς Άγιος. Μαρτυρίες κάνουν λόγο για πλήθος θαυμάτων και εμφανίσεων του Αγίου και μετά την κοίμησή του.
Η Μετάθεση των Λειψάνων και η Ανέγερση Ναών
Το 890 μ.Χ., ο Βυζαντινός Αυτοκράτορας Λέων ο Σοφός, μετά από ένα Θείο όραμα, μετέφερε τα οστά του Αγίου Λαζάρου από την Κύπρο στην Κωνσταντινούπολη. Σε αντάλλαγμα, ο Αυτοκράτορας έστειλε χρήματα και τεχνίτες στην Κύπρο, όπου ανήγειραν μεγαλοπρεπή ναό του Αγίου στη Λάρνακα, ο οποίος διατηρείται μέχρι σήμερα. Στην Κωνσταντινούπολη, ο Λέων ο Σοφός οικοδόμησε μονή επ’ ονόματι του δικαίου Λαζάρου, όπου εναπόθεσε το ιερό λείψανο. Αργότερα, στην ίδια μονή μεταφέρθηκε και το λείψανο της Αγίας Μαρίας της Μαγδαληνής.
Η Άλωση της Κωνσταντινούπολης και ο «Υπερασπιστής του Βυζαντίου»
Δυστυχώς, δεν έχουν βρεθεί παραστάσεις της μονής του Αγίου Λαζάρου στην Κωνσταντινούπολη, παρά μόνο περιγραφές και χάρτες που υποδεικνύουν την τοποθεσία της στην περιοχή «Τόποι». Το 1204, με την Δ’ Σταυροφορία, η Κωνσταντινούπολη υποδουλώθηκε και λεηλατήθηκε. Οι μοναχοί της μονής του Αγίου Λαζάρου κατάφεραν να κρύψουν τα λείψανα του Αγίου και της Αγίας Μαρίας της Μαγδαληνής μέσα σε κολώνες του ιερού. Με την Άλωση από τους Οθωμανούς, καταστράφηκε ολοσχερώς.
Ένα λιγότερο γνωστό κομμάτι της ιστορίας είναι ότι ο Άγιος Λάζαρος, ο Τετραήμερος Φίλος του Κυρίου, θεωρείται Υπερασπιστής του Βυζαντίου, γεγονός που εξυμνείται στην Ασματική Ακολουθία του Αγίου από ανώνυμο ιερομόναχο του 1891.
Η Συνέχιση της Πίστης: Οι Μικρασιάτες Πρόσφυγες και ο «Παππούς Λάζαρος»
Η αφοσίωση στον Άγιο Λάζαρο διατηρήθηκε ζωντανή ανά τους αιώνες, ιδίως στους Μικρασιάτες προγόνους μας, οι οποίοι έδιναν το όνομα «Λάζαρος» σε πολλά παιδιά και μιλούσαν για πλήθος θαυμάτων και προστασίας από τον Άγιο. Μετά την καταστροφή της μονής στην Κωνσταντινούπολη το 1453, δεν κτίστηκε πουθενά αλλού εκκλησία ή μονή στο όνομα του Αγίου στη Μικρά Ασία, παρά μόνο στο χωριό Εσμέ (κοντά στη Νικομήδεια). Υπάρχουν ενδείξεις ότι εκεί μεταφέρθηκαν τα ιερά λείψανα του Αγίου Λαζάρου, μετά την καταστροφή του ναού του στην Βασιλεύουσα.
Με τον ολέθριο ξεριζωμό του 1922, οι κάτοικοι του Εσμέ, οι «Εσμελιώτες», αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν την πατρίδα τους. Παίρνοντας μαζί τους ό,τι μπορούσαν, δεν ξέχασαν τον προστάτη τους, τον «Παππού Λάζαρο» όπως τον αποκαλούσαν. Μετά από περιπλανήσεις στην Ελλάδα, Βόλος, Κατάκολο, Αγρίνιο, Κορινός, έφτασαν γύρω στο 1925 στο χωριό «Καρατζά», το οποίο αργότερα μετονομάστηκε σε «Ευαγγελισμός», κοντά στον Λαγκαδά Θεσσαλονίκης. Η τοποθεσία, με το βουνό από πάνω και τη λίμνη από κάτω, θύμιζε τον Εσμέ, και έτσι εγκαταστάθηκαν εκεί.
Τα Σύγχρονα Θαύματα στον Ευαγγελισμό
Στον Ευαγγελισμό, ο «Παππούς Λάζαρος» συνέχισε να είναι «ζωντανός» δίπλα τους. Οι πρόσφυγες μιλούσαν μαζί του, τον έβλεπαν, τους βοηθούσε και τους προστάτευε. Με την καθοδήγηση του Αγίου, έχτισαν το παρεκκλήσι του, όπως ακριβώς το είχαν στην πατρίδα τους, τον Εσμέ, και φιλοτέχνησαν μια μοναδική, «περίεργη» και θαυματουργή εικόνα του, που δεν συναντάται στην ορθόδοξη εικονογραφία.
Στις 29 Απριλίου 1993, ο Άγιος Λάζαρος αποφάσισε να δώσει ένα σημάδι. Εμφανίστηκε σε τρία παιδιά, δύο κορίτσια και ένα αγόρι, στο παρεκκλήσι. Το αγόρι είδε τον Άγιο με τη μορφή ιερέα να εξέρχεται από την αριστερή πύλη του Ιερού, να θυμιατίζει και να εισέρχεται ξανά. Τότε, τα κόκκινα βελούδινα πέπλα της Ωραίας και Μικρής Πύλης άρχισαν να κινούνται και να γεμίζουν με περίεργα, αχειροποίητα σημάδια. Είδε επίσης τον Άγιο να βγαίνει με σκελετωμένη μορφή μέσα από το πέπλο της Ωραίας Πύλης.
Το θαύμα έγινε αμέσως γνωστό. Ο τότε Μητροπολίτης Σπυρίδωνας ενημερώθηκε και έδωσε εντολή για την εξέταση του πέπλου, με τα αποτελέσματα να επιβεβαιώνουν ότι τα σημάδια δεν είχαν γίνει από ανθρώπινο χέρι.
Τον Μάιο του 2010, ο νέος Μητροπολίτης Λαγκαδά, κυρός Ιωάννης, επισκέφθηκε το παρεκκλήσι, είδε τα πέπλα και έμεινε έκπληκτος. Επιστρέφοντας στο γραφείο του, συνέβη κάτι μοναδικό: όλες οι κόκκινες βελούδινες κουρτίνες του γραφείου του γέμισαν με παρόμοια αχειροποίητα σημάδια! Αυτά τα σημάδια, κυρίως σκούρου χρώματος, παρουσιάζουν και αποτυπώματα ανοιχτών παλαμών. Τα πέπλα τοποθετήθηκαν σε ειδικές προθήκες, αποτελώντας αντικείμενο λατρείας στο μικρό παρεκκλήσι Του Αγίου στο χωριό Ευαγγελισμός.
Το Μήνυμα των Ζωντανών Σημαδιών
Ύστερα από την εμφάνιση του Αγίου Λαζάρου στο παρεκκλήσι του στον Ευαγγελισμό, δημιουργήθηκε μια ερευνητική ομάδα με σκοπό τη διερεύνηση του θέματος. Σήμερα, χάρη στην ευλογία του Αγίου, η ομάδα αυτή έχει διευρυνθεί σημαντικά, περιλαμβάνοντας πλέον έναν μεγάλο αριθμό πιστών, επιστημόνων και θεολόγων. Όλοι τους εργάζονται αδιάκοπα, αναζητώντας στοιχεία για την άγνωστη ζωή του Ιερού Φίλου του Θεού και των θείων συμβάντων που έλαβαν χώρα στον Ευαγγελισμό.
Τα αποτελέσματα της έρευνας είναι συγκλονιστικά. Ένα πόνημα που περιέχει πολλά στοιχεία, καθώς και αναφορές σε γεγονότα και θαύματα, είναι πλέον διαθέσιμο στο διαδίκτυο. Περιλαμβάνει επίσης και μια θαυματουργή προσευχή προς τον Άγιο. Η επίσημη παρουσίαση του πονήματος πραγματοποιήθηκε στις 22 Ιουλίου 2022, σε ειδική τελετή στον προαύλιο χώρο του παρεκκλησίου. Μπορείτε να ενημερωθείτε για το έργο της ομάδας στην ιστοσελίδα: https://linkshort.eu/ofilostouxristou
Όλα τα σημάδια στα υφάσματα εξετάζονται με σύγχρονες μεθόδους επεξεργασίας φωτογραφίας, και τα πρώτα αποτελέσματα δείχνουν ότι τα σημάδια «είναι ζωντανά !», εμφανίζοντας σχήματα γραμμάτων και εικόνων.
Αυτά τα φαινόμενα, που ξεπερνούν την επιστημονική εξήγηση, αναδεικνύουν τη διαρκή παρουσία του πνευματικού κόσμου στη ζωή μας και ενισχύουν την πίστη στην ανάσταση και την αιώνια ζωή, για την οποία ο Άγιος Λάζαρος αποτελεί ζωντανό παράδειγμα. Η ευλάβεια προς τον Άγιο καθίσταται όχι μόνο μια πράξη πίστης αλλά και μια φυσική απόκριση.
Τα αχειροποίητα σημάδια ενδέχεται να αποτελούν ένα ιερό μήνυμα από τον ίδιο τον Άγιο Λάζαρο. Είναι σαν ο Άγιος να επιθυμεί να μας καταδείξει κάτι βαθιά ιερό που βρίσκεται εντός του παρεκκλησίου του ή να υπογραμμίσει την αγιότητα και την ιδιαίτερη χάρη αυτού του τόπου. Η προσκύνηση και ο σεβασμός μας αποτελούν έκφραση αυτής της βαθιάς πίστης και αναγνώρισης.
Η Παγκόσμια Απήχηση και η Διαρκής Παρουσία
Η ιστορία του Λαζάρου, του Φίλου του Χριστού, έχει επηρεάσει την τέχνη, τη φιλοσοφία, την ποίηση και τη λογοτεχνία ανά τους αιώνες. Η εορτή της ανάστασής του συγκαταλέγεται στις δώδεκα σημαντικότερες εορτές του ορθόδοξου εκκλησιαστικού έτους. Ο Άγιος Λάζαρος τιμάται σε ναούς και παρεκκλήσια σε όλο τον κόσμο.
Τα θαυμαστά γεγονότα στον Ευαγγελισμό Λαγκαδά δείχνουν ότι ο Άγιος, Δίκαιος, Τετραήμερος Λάζαρος είναι παρών. Ενώ δεν τον βλέπουμε όλοι, κάποιοι τον βλέπουν, του μιλούν, και τα μηνύματα φτάνουν σε όλους μας από τη Μακεδονία μας, από το χωριό Ευαγγελισμός. Τον Απρίλιο του 2025, δύο από τις ερυθρές κουρτίνες με τα αχειροποίητα σημάδια από το γραφείο του μακαριστού Μητροπολίτη Ιωάννη τοποθετήθηκαν και αυτές σε ειδικές προθήκες στο παρεκκλήσι. Το θαύμα επαναλαμβάνεται καθημερινά. Τα σημάδια «κινούνται», εμφανίζουν εικόνες και γράμματα! Προσκυνητές μένουν έκπληκτοι τα βλέπουν, συγκινούνται, προσεύχονται, παρακαλούν τον Άγιο.
Η ζωή με τον Φίλο του Χριστού είναι γεμάτη με Ανάσταση και Σωτηρία. Η εμφάνιση του Αγίου και τα γεγονότα στο παρεκκλήσι του προκαλούν δέος και συγκίνηση, ενισχύοντας την πίστη και προβληματίζοντας τον περίεργο νου. Ο Άγιος Λάζαρος, ένα βιβλικό πρόσωπο που πεθαίνει και δεν πεθαίνει, που ξέρει από προσωπική εμπειρία ότι ο θάνατος δεν είναι το τέλος, συνεχίζει να μας διδάσκει ότι «με Αυτόν αναστέλλονται όλοι οι συνήθεις και φυσικοί κανόνες και νόμοι».
Είμαστε σε αναμονή των δικών σας μαρτυριών. Πολλοί από τους Εσμελιώτες παρέμειναν στην περιοχή του Αγρινίου. Δημιούργησαν οικογένειες, δεν ξέχασαν τον Άγιο τους, τον Τετραήμερο ‘Άγιο Λάζαρο, τον Φίλο του Χριστού, που τον έφεραν μαζί τους από την πατρίδα.
Διηγήθηκαν στα παιδιά τους ιστορίες για τα θαύματα και τις παρουσιάσεις του προστάτη τους Αγίου. Τι ακριβώς συνέβη στην ολέθρια Μικρασιατική Καταστροφή και πώς ο Άγιος τους βοήθησε. Τι είχαν μαζί τους από τον Φίλο του Θεού, όταν ήρθαν στην Ελλάδα.
Είναι πιθανό κάποιοι από εσάς να γνωρίζετε τις απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα, από τις διηγήσεις των ηρωικών προγόνων σας. Θα θέλαμε να μας ενημερώσετε, προς δόξα του Αγίου Ονόματος του Ιερού Φίλου του Θεού μας, του Αγίου Λαζάρου του Τετραήμερου.
Οι μαρτυρίες σας θα καταγραφούν και, όπως θέλει και ο ίδιος ο Άγιος, θα ενημερωθούν όλοι.
Μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μας στο τηλέφωνο της εφημερίδας μας, ή στο email: agioslazarosofilosxristou@yahoo.com
*Το κείμενο συντάχθηκε από την Ομάδα Έρευνας Αγίου Λαζάρου του Τετραημέρου, η οποία συγκροτήθηκε στις 29/4/1993, μετά το μεγάλο θαύμα που συνέβη στον ιερό ναό του Αγίου Λαζάρου, στο προσφυγοχώρι Ευαγγελισμός, της περιοχής Λαγκαδά Θεσσαλονίκης.
Νικόλαος Κανής
