Το μαύρο είναι για τον δυτικό άνθρωπο το χρώμα-σύμβολο της σκοτεινιάς, της δυσπραγίας, του πένθους. Και μέσα σ’αυτή τη γενική σκοτεινιά, άτομα και λαοί περιμένουν την ανάκαμψη, τη βελτίωση των συνθηκών της ζωής, περιμένουν να δουν την «άσπρη μέρα». Το άσπρο σε αντίθεση προς το μαύρο, άρα φως, ευπραγία, χαρά. Θεωρητικά μπορούμε να πούμε πως η διάκριση είναι απλή, εννοιολογική και ψυχολογική. Ωστόσο, ο συμβολισμός του χρώματος έχει επικρατήσει και σε άλλες χρήσεις. Παλιότερα, όταν οι εκλογές γίνονταν με σφαιρίδια, υπήρχαν λευκά και μαύρα.
Τα πρώτα ήταν θετικά και τα δεύτερα αρνητικά. Και οι ψηφοφόροι αν δεν ήθελαν κάποιον υποψήφιο, τον «μαύριζαν», ρίχνοντας στην κληρωτίδα τα μαύρα σφαιρίδια. Βέβαια, οι εκλογές δεν γινόταν πάντα με τη χρήση των σφαιριδίων. Υπήρχαν στο παρελθόν ποικίλες πρακτικές που είχαν εφαρμοστεί από διάφορους λαούς κατά καιρούς και τόπους. Άλλοτε πετραδάκια, ξυλάκια, σπόροι ή κουκιά. Μια ενδιαφέρουσα ιστορία που έχει καταγράψει ο Πλούταρχος (Βίοι και παράλληλοι, Περικλής 25-27) αποκαλύπτει τη μεγάλη ιστορική διάρκεια αυτών των πραγμάτων.
Περικλής εναντίον της Σάμου
Οι Σάμιοι δεν υπάκουσαν στην εντολή της Αθήνας να σταματήσουν τον πόλεμο και να προσφύγουν σε διαιτησία για ειρηνική επίλυση των διαφορών. Έτσι και ο Περικλής κατέπλευσε με τον αθηναϊκό στόλο στη Σάμο, κατέλυσε το ολιγαρχικό πολίτευμα και αφού πήρε ομήρους πενήντα επιφανείς αριστοκρατικούς και ισάριθμους εφήβους στέλνοντας τους στη Λήμνο, επέβαλε δημοκρατικό πολίτευμα και επέστρεψε στην Αθήνα.
Οι Σάμιοι επαναστατούν
Η απουσία του Περικλή έδωσε στους Σαμίους την ευκαιρία να αντιδράσουν και με επικεφαλής τον φιλόσοφο και στρατηγό Μέλισσο επιτέθηκαν κατά των πολιορκητών Αθηναίων, κατέστρεψαν πολλά από τα αθηναϊκά πλοία και συνέλαβαν αιχμαλώτους στο μέτωπο των οποίων χάραξαν τη «γλαύκα» για να εκδικηθούν τους Αθηναίους που πρωτύτερα είχαν χαράξει στο μέτωπο των Σαμίων αιχμαλώτων τη «σάμαινα», το εμβληματικό σαμιώτικο πλοίο που είχε σχεδιαστεί από τον τύραννο Πολυκράτη. Διαχρονική μέχρι και τα νεότερα χρόνια η πρακτική στιγματισμού των αιχμαλώτων και των δούλων. Αθηναϊκή γλαύκα
Αντεπίθεση Περικλή
Οι Αθηναίοι του ζητούσαν να πολεμήσουν και ο Περικλής τους έλεγε για να τους κατευνάσει, πως τα κομμένα δέντρα ξαναφυτρώνουν γρήγορα, αλλά οι άνθρωποι που σκοτώνονται δεν είναι εύκολο να ξαναβρεθούν. Το ίδιο και στην περίπτωση των επιχειρήσεων στη Σάμο, οι Αθηναίοι δεν συμφωνούσαν με το πρόγραμμα αναμονής του Περικλή. Αντιδρούσαν και αδημονούσαν να καταλάβουν τη Σάμο. Γι’αυτό ο Περικλής αποφάσισε να χωρίσει το στράτευμα σε οκτώ τμήματα και έκανε κλήρωση με κουκιά. Σε όποιο τμήμα λάχαινε το λευκό κουκί οι στρατιώτες του είχαν το δικαίωμα να διασκεδάζουν και να ξεκουράζονται, ενώ οι άλλοι θα ασχολούνταν με τα πολεμικά έργα.
Οι τυχεροί στρατιώτες είχαν την «άσπρη μέρα». Από αυτό το ιστορικό γεγονός γράφει ο Πλούταρχος, όποιοι συνέβαινε να βρεθούν σε καλοτυχία, την έλεγαν από εκείνο το λευκό κουκί «άσπρη μέρα». Κι έμεινε μέχρι σήμερα στην ελληνική γλώσσα η έκφραση που προέκυψε από το μακρινό περίκλειο επινόημα, έκφραση που λέγεται δυόμισι χιλιάδες χρόνια με το ίδιο νόημα και με τις ίδιες ελπίδες για τον ελληνικό λαό.
Πηγή: arxaia-ellinika.blogspot.com
