Σε κλίμα έντονου προβληματισμού αλλά και σαφούς διεκδικητικής διάθεσης συνεδρίασε χθες η Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ), με τα ζητήματα της χρηματοδότησης, της ενέργειας, της ύδρευσης και των ανταποδοτικών πόρων να βρίσκονται στο επίκεντρο. Οι δήμαρχοι συμφώνησαν ότι απαιτούνται άμεσες παρεμβάσεις και κεντρικές λύσεις, καθώς οι πιέσεις στα οικονομικά των Δήμων και στις τοπικές κοινωνίες εντείνονται.
Ξεχωριστή ήταν η παρέμβαση του δημάρχου Αγρινίου, Γιώργου Παπαναστασίου, ο οποίος έθεσε με έμφαση, αρχικά, το ζήτημα της δημοτικής οδοποιίας (θέμα που είχε αναδείξει και πριν λίγες ημέρες στο δημοτικό συμβούλιο του Δήμου Αγρινίου), κάνοντας λόγο για μια κατάσταση που «δεν πάει άλλο».
Ο δήμαρχος περιέγραψε με μελανά χρώματα την εικόνα που διαμορφώθηκε μετά τον φετινό χειμώνα και τα ακραία καιρικά φαινόμενα: «Μετά τον φετινό χειμώνα, με τις πολύ έντονες βροχοπτώσεις, έχουν διαλυθεί όλοι οι δρόμοι σ’ όλους τους Δήμους».
Στην ήδη επιβαρυμένη κατάσταση, όπως υπογράμμισε, προστίθεται η ανεξέλεγκτη δραστηριότητα παρόχων κοινής ωφέλειας: «Μπαίνουν μέσα και διαλύουν καινούργια οδοστρώματα και αποκαθιστούν σαν σκιτζήδες».
Έκανε λόγο για εργασίες χωρίς επαρκή αδειοδότηση και χωρίς ουσιαστική επίβλεψη αποκατάστασης, σημειώνοντας πως στο Αγρίνιο «μου διαλύσαν την πόλη», ενώ προανήγγειλε ακόμη και δικαστικές κινήσεις. Παράλληλα, ανέδειξε τεχνικές αστοχίες, όπως φρεζαρίσματα που κατέστρεψαν υφιστάμενα δίκτυα, τονίζοντας ότι απαιτείται κεντρική μέριμνα και, κυρίως, άμεση χρηματοδότηση για την αποκατάσταση της δημοτικής οδοποιίας.
Νερό και ΔΕΥΑ: αυξήσεις που δεν αντέχουν οι πολίτες
Στο μέτωπο της ύδρευσης, η συζήτηση άγγιξε τις υπερβολικές αυξήσεις που προκύπτουν για Δήμους και ΔΕΥΑ, είτε σε σχέση με την ΕΥΔΑΠ είτε με τη γενικότερη κοστολόγηση που βασίζεται σε μελέτες και κανονιστικά πλαίσια της Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων.
Όπως επισημάνθηκε, στον υπολογισμό ενσωματώνονται κόστη ενέργειας, παλαιές οφειλές και πάγια με τρόπο που οδηγεί σε υπέρογκες επιβαρύνσεις. «Κάτι θα πρέπει να γίνει», τόνισε, ζητώντας ουσιαστική παρέμβαση όταν οι αποφάσεις επιστρέφουν από τις Αποκεντρωμένες Διοικήσεις, καθώς –όπως είπε– «αυτό το παιχνίδι παίζεται τώρα με τις ΔΕΥΑ».
«Λεφτά υπάρχουν» – αλλά για ποιους;
Ιδιαίτερο βάρος έδωσε ο δήμαρχος στο ζήτημα της ενέργειας και των ενεργειακών κοινοτήτων, υπενθυμίζοντας ότι Αγρίνιο, Βόλος και Καβάλα κατάφεραν, έπειτα από πολυετή πίεση, να εξασφαλίσουν όρους σύνδεσης με καθεστώς net metering, μαζί με την Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας.
Ο κ. Παπαναστασίου μίλησε για «νίκη της αυτοδιοίκησης» που ήρθε «έστω μετά από τέσσερα χρόνια» και κάλεσε και άλλους Δήμους να κινηθούν στην ίδια κατεύθυνση.
Την ίδια ώρα, έθεσε ένα ακόμη κρίσιμο θέμα: τα ανταποδοτικά από φωτοβολταϊκά πάρκα. Όπως εξήγησε, μεγάλες εταιρείες «σπάνε» έργα ισχύος 100 MW σε δεκάδες μικρότερα κάτω του 1 MW, ώστε να αποφεύγουν την καταβολή ανταποδοτικών τελών προς τους Δήμους.
Το αποτέλεσμα;
«Είναι πολλά χρήματα που δεν αποδίδονται με αυτόν τον τρόπο στις τοπικές κοινωνίες».
Πρόκειται, όπως είπε, για έναν σημαντικό πόρο της αυτοδιοίκησης, ιδίως για Δήμους που έχουν «υπερφορτωθεί από φωτοβολταϊκά», και δεν απέκλεισε ακόμη και προσφυγές.
Όχι στον έλεγχο σκοπιμότητας – Όχι στον τοπικό φόρο
Σε δεύτερη παρέμβασή του, ο δήμαρχος ξεκαθάρισε τη θέση του υπέρ του ελέγχου νομιμότητας, αλλά κατά του ελέγχου σκοπιμότητας στις αποφάσεις των Δήμων:
«Ο έλεγχος νομιμότητας μας διασφαλίζει πραγματικά ως ασφάλεια δικαίου. Αυτό που δεν θέλουμε είναι ο έλεγχος σκοπιμότητας».
Εξίσου κατηγορηματικός εμφανίστηκε απέναντι στην προοπτική επιβολής τοπικού φόρου. Όπως τόνισε, οι ανισότητες μεταξύ των Δήμων είναι τεράστιες:
«Είμαι μεγάλος Δήμος σε πληθυσμό και σε έκταση, αλλά είμαι φτωχός Δήμος. Οι δημότες μου δεν μπορούν να πληρώσουν ούτε τέλη, ούτε αύξηση στην ύδρευση, ούτε φόρους».
Υποστήριξε ότι η φορολογία πρέπει να παραμένει εθνική υπόθεση και οι πόροι να κατανέμονται δίκαια, με βάση τον πληθυσμό, τις ιδιαιτερότητες και το λειτουργικό κόστος κάθε Δήμου – από ορεινούς και νησιωτικούς έως αστικούς με έντονες κοινωνικές ανισότητες.
«Η Ελλάδα δεν είναι ούτε το λεκανοπέδιο της Αττικής ούτε η Θεσσαλονίκη», ανέφερε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι ακόμη και μέσα σε αυτές τις περιοχές υπάρχουν «φτωχογειτονιές» με εντελώς διαφορετικές δυνατότητες.
Σε επίπεδο γενικών αποφάσεων, το Διοικητικό Συμβούλιο της ΚΕΔΕ έθεσε στο επίκεντρο τη Συνταγματική Αναθεώρηση, με τον πρόεδρο Λάζαρο Κυρίζογλου να ζητά ρητά την ένταξη των άρθρων 101 και 102 στις αναθεωρητέες διατάξεις, ώστε να κατοχυρωθεί συνταγματικά η οικονομική και διοικητική αυτοτέλεια των ΟΤΑ και η μεταφορά πόρων μαζί με τις αρμοδιότητες. Αποφασίστηκε η διοργάνωση ειδικής ημερίδας και η αποστολή σχετικής επιστολής προς τον Πρωθυπουργό και τα κοινοβουλευτικά κόμματα. Παράλληλα, συζητήθηκε το πρόγραμμα απασχόλησης 55+ της Δημόσια Υπηρεσία Απασχόλησης (ΔΥΠΑ), με την ΚΕΔΕ να διεκδικεί ειδικό σχήμα αποκλειστικά για την Αυτοδιοίκηση, καθώς και τα ζητήματα που ανακύπτουν κατά την εκπόνηση των Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων, όπου επισημάνθηκαν καθυστερήσεις, θεσμικές ασάφειες και ανάγκη ουσιαστικότερης συμμετοχής των Δήμων στον χωρικό σχεδιασμό.
Η συνεδρίαση της ΚΕΔΕ κατέδειξε ότι η αυτοδιοίκηση βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Με τους Δήμους να πιέζονται από αυξημένα κόστη, ενεργειακές στρεβλώσεις και θεσμικά διλήμματα, το μήνυμα που εξέπεμψε – και μέσα από την παρέμβαση του δημάρχου Αγρινίου – είναι σαφές: χωρίς κεντρικές λύσεις, επαρκή χρηματοδότηση και καθαρούς κανόνες, η ισορροπία στις τοπικές κοινωνίες δοκιμάζεται.
Μαριάννα Ζαμπάρα
