Η Παγκόσμια Ημέρα Ατόμων με Αναπηρία δεν είναι μια ακόμη «επέτειος» στο ημερολόγιο. Είναι μια υπενθύμιση και ταυτόχρονα μια πρόκληση. Γιατί η αναπηρία δεν χωράει σε 24 ώρες συμβολισμών, ούτε εξαντλείται σε ανακοινώσεις και φωτογραφίες. Η ζωή των ανθρώπων που ζουν με αναπηρία έχει 365 ημέρες τον χρόνο. Και τις υπόλοιπες 364 τα εμπόδια παραμένουν εκεί: στα πεζοδρόμια που δεν έχουν ράμπες, στις υπηρεσίες που δεν έχουν πρόσβαση, στις πόλεις που δεν σκέφτονται όλους τους πολίτες τους, στις νοοτροπίες που επιμένουν να μένουν πίσω.
Γιατί το πρόβλημα δεν είναι η αναπηρία. Το πρόβλημα είναι όταν η κοινωνία δεν ακούει. Όταν οι θεσμοί δεν προσαρμόζονται. Όταν η πολιτεία μένει στα λόγια. Όταν οι παθογένειες του παρελθόντος γίνονται κανόνας και όχι εξαίρεση.
Η ισότητα, η αξιοπρέπεια και η προσβασιμότητα δεν είναι «παροχές». Είναι δικαιώματα. Και τα δικαιώματα δεν ζητιούνται· κατοχυρώνονται. Δεν χαρίζονται· διεκδικούνται. Και δεν εφαρμόζονται μόνο την 3η Δεκεμβρίου — εφαρμόζονται κάθε μέρα, σε κάθε γειτονιά, σε κάθε δημόσια δομή, σε κάθε πολιτική απόφαση.
Τα εμπόδια δεν πέφτουν με λόγια. Πέφτουν με πράξεις, συνέπεια και αλληλεγγύη.
Πέφτουν όταν οι φορείς αναλαμβάνουν ευθύνη και όχι απλώς ρόλο. Πέφτουν όταν οι πόλεις μας αποφασίζουν να γίνουν πραγματικά ανθρώπινες. Για όλους.
Στις γραμμές που ακολουθούν μιλούν φορείς, θεσμοί και άνθρωποι που γνωρίζουν από πρώτο χέρι την πραγματικότητα. Όχι για να περιγράψουν «το πρόβλημα», αλλά για να υπογραμμίσουν ότι η φωνή των ανθρώπων με αναπηρία υπάρχει, ακούγεται και απαιτεί: ισονομία, προσβασιμότητα, δικαιοσύνη και πράξεις — όχι σιωπή και υποσχέσεις.
***
Στον κύκλο των φορέων που συμμετέχουν στο αφιέρωμά μας για την Παγκόσμια Ημέρα Ατόμων με Αναπηρία, ο λόγος της τοπικής αυτοδιοίκησης κατέχει ιδιαίτερη βαρύτητα. Ο Αντιδήμαρχος Προσχολικής Αγωγής, Προγραμμάτων Παιδιού, ΑμεΑ και Τρίτης Ηλικίας του Δήμου Αγρινίου, κ. Κώστας Κουμπουλής, μιλά με σαφήνεια και ενθουσιασμό για τις δράσεις, τα βήματα προόδου και τις δεσμεύσεις της Δημοτικής Αρχής. Με αφορμή την Εβδομάδα Ευαισθητοποίησης και τις πρωτοβουλίες του Δήμου, απαντά στα ερωτήματα που του θέσαμε σχετικά με την προσβασιμότητα, τις υποδομές και τον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό για ένα Αγρίνιο πραγματικά συμπεριληπτικό.
- Με δεδομένο ότι ο Δήμος αυτή την εβδομάδα υλοποιεί σημαντικές δράσεις ευαισθητοποίησης για την αναπηρία, ποιο θεωρείτε ότι είναι το πρακτικό αποτύπωμα που αφήνουν αυτές οι πρωτοβουλίες; Υπάρχουν μετρήσιμα αποτελέσματα ή σχεδιασμός για σταθερές, διαρκείς παρεμβάσεις ενημέρωσης της τοπικής κοινωνίας;
Την εβδομάδα 1–5 Δεκεμβρίου, τιμώντας την Παγκόσμια Ημέρα Ατόμων με Αναπηρία στις 3 Δεκεμβρίου, αναδεικνύουμε στην πράξη τη δέσμευσή μας για μια πόλη που στηρίζει όλους τους πολίτες της. Στον δημοτικό χώρο “Φαντασία” υλοποιούμε δράσεις με τη συμμετοχή εκατοντάδων μαθητών και τις δομές μας σε ενεργό ρόλο, δείχνοντας ότι η συμπερίληψη δεν είναι μια ημέρα στο ημερολόγιο αλλά σταθερή πολιτική κατεύθυνση. Μόνο στις δύο πρώτες ημέρες, πάνω από 200 μαθητές όλων των βαθμίδων συμμετείχαν σε βιωματικές δραστηριότητες που άνοιξαν διάλογο, έσπασαν στερεότυπα και έφεραν τα παιδιά πιο κοντά στην αποδοχή και τη συμπερίληψη.
Με τη σταθερή στήριξη του Δημάρχου μας, Γιώργου Παπαναστασίου, συνεχίζουμε σταθερά μια πορεία που δεν περιορίζεται σε μια εβδομάδα. Θυμίζω ότι μόλις τον Μάιο του 2025 διοργανώσαμε το 1ο Πανελλήνιο Φεστιβάλ ΚΔΑΠ μεΑ με συμμετοχές από όλη την Ελλάδα, μια διοργάνωση που ανέδειξε το ταλέντο και τη δύναμη των ατόμων με αναπηρία.
Στην καρδιά όλων αυτών βρίσκεται και το ΚΔΑΠ ΜεΑ του Δήμου μας, “Η Γελαστή Πολιτεία”, μια δομή που καθημερινά προσφέρει δημιουργικότητα, ουσιαστική υποστήριξη και χαμόγελα σε 80 ωφελούμενους και στις οικογένειές τους.
Δεν διοργανώνουμε απλώς εκδηλώσεις· διαμορφώνουμε σταθερές πολιτικές, καλλιεργούμε διαρκή ενημέρωση και χτίζουμε μια κουλτούρα που αγκαλιάζει κάθε συμπολίτη μας. Ο στόχος μας είναι σαφής: ένα Αγρίνιο ανοιχτό, προσβάσιμο και βαθιά συμπεριληπτικό, όπου κανείς δεν μένει πίσω.
- Θα μπορούσατε να μας ενημερώσετε για την πορεία του Σχεδίου Αστικής Προσβασιμότητας του Δήμου Αγρινίου; Ποια βήματα έχουν ήδη υλοποιηθεί και ποια είναι τα επόμενα στάδια που προγραμματίζονται για νέες παρεμβάσεις ή αναπροσαρμογές στις υποδομές της πόλης (σχολεία, πεζοδρόμια, δημόσιοι χώροι, μέσα μεταφοράς), ώστε να διασφαλιστεί πλήρης και ισότιμη προσβασιμότητα για όλους;
Ο Δήμος Αγρινίου ολοκλήρωσε το Σχέδιο Αστικής Προσβασιμότητας (Σ.Α.Π.), σύμφωνα με τις προβλεπόμενες προδιαγραφές του νόμου για τις αστικές παρεμβάσεις προσβασιμότητας. Το Σχέδιο Αστικής Προσβασιμότητας (Σ.Α.Π.) αποτελεί για εμάς δέσμευση, όχι τυπική διαδικασία.
Στόχος μας, με τη σταθερή στήριξη του Δημάρχου Γιώργου Παπαναστασίου, είναι μέσα στην επόμενη διετία να δημιουργήσουμε ένα συνεχές, λειτουργικό και πραγματικά προσβάσιμο δίκτυο για όλους. Η προσβασιμότητα είναι δικαίωμα και εργαζόμαστε καθημερινά για να γίνει πράξη σε κάθε γειτονιά του Αγρινίου.
- Πώς αξιολογείτε την τρέχουσα κατάσταση των υποδομών προσβασιμότητας στην πόλη, όπως πεζοδρόμια, ράμπες, διαβάσεις ΑμεΑ και δημόσια κτίρια, σε σχέση με τις ανάγκες των ατόμων με κινητικές δυσκολίες;
Η αλήθεια είναι ότι οι υποδομές προσβασιμότητας στην πόλη μας έχουν βελτιωθεί τα τελευταία χρόνια, αλλά δεν βρισκόμαστε ακόμη στο επίπεδο που θέλουμε. Υπάρχουν σημεία με σωστές ράμπες και διαβάσεις, όμως υπάρχουν και περιοχές όπου τα πεζοδρόμια, η σήμανση και η συνέχεια των διαδρομών δεν ανταποκρίνονται πλήρως στις ανάγκες των ατόμων με κινητικές δυσκολίες.
Η αξιολόγηση που κάναμε μέσα από το Σχέδιο Αστικής Προσβασιμότητας μάς έδωσε ξεκάθαρη εικόνα: χρειάζονται στοχευμένες παρεμβάσεις και καλύτερος συντονισμός, ώστε η πόλη να προσφέρει ισότιμη και ασφαλή μετακίνηση σε όλους. Το σημαντικό είναι ότι πλέον γνωρίζουμε ακριβώς πού υστερούμε και προχωράμε με πρόγραμμα για να καλύψουμε αυτά τα κενά.
***
Το Εργαστήρι Παναγία Ελεούσα, με παρουσία σε Μεσολόγγι και Αγρίνιο από το 1990, αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους φορείς φροντίδας, εκπαίδευσης και κοινωνικής ένταξης για άτομα με νοητική υστέρηση και συνοδές αναπηρίες στη Δυτική Ελλάδα. Με πιστοποίηση ποιότητας σε ευρωπαϊκό επίπεδο και με σταθερή προσήλωση στην αξιοπρέπεια και τα δικαιώματα των ωφελουμένων του, το Εργαστήρι στηρίζει καθημερινά παιδιά, νέους και ενήλικες, αλλά και τις οικογένειές τους, μέσα από δομές δημιουργικής απασχόλησης, ψυχοκοινωνική υποστήριξη και δράσεις ενδυνάμωσης. Στο πλαίσιο αυτό, η Πρόεδρος του Εργαστηρίου, κ. Διονυσία Σαμαντά, αναφέρει:
Ημέρα αφιερωμένη στο κομμάτι εκείνο του πληθυσμού της γης που διαβιεί σε συνθήκες άνισων ευκαιριών
Η παγκόσμια ημέρα ατόμων με αναπηρία γιορτάζεται κάθε χρόνο την 3η Δεκεμβρίου, με στόχο την ευαισθητοποίηση της κοινωνίας για τα δικαιώματα και τις δυνατότητες των ατόμων με αναπηρία.
Για την ιστορία να αναφέρουμε ότι το 1976 η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ ανακήρυξε το έτος 1981, ως διεθνές έτος ατόμων με ειδικές ανάγκες, ζητώντας ένα σχέδιο δράσης σε εθνικό και σε παγκόσμιο επίπεδο, με έμφαση στην ισότητα των ευκαιριών.
Ο ΟΗΕ, στη συνέχεια, ανακήρυξε τα έτη 1983 έως 1992, ως δεκαετία των Ηνωμένων Εθνών για τα άτομα με ειδικές ανάγκες και το 1992 θεσπίστηκε και τηρείται, πλέον, από τα Ηνωμένα Έθνη, η 3η Δεκεμβρίου, ως Παγκόσμια Ημέρα Ατόμων με Αναπηρία.
Κάθε χρόνο, η μέρα αυτή δίνει την ευκαιρία στην κοινωνία να εστιάσει στα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία, βελτιώνοντας την ποιότητα της ζωής τους και προωθώντας μεταρρυθμίσεις για την κοινωνική τους ένταξη και αποδοχή.
Είναι υποχρέωση της πολιτείας η διαφύλαξη και προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων: της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, της κοινωνικής δικαιοσύνης και αλληλεγγύης, της ισότητας και της αδελφοσύνης.
Η ανθρώπινη αξιοπρέπεια των ατόμων με αναπηρία βασίζεται στην αναγνώριση της εγγενούς τους αξίας, των δικαιωμάτων τους, ανεξάρτητα από την αναπηρία τους.
Αυτή περιλαμβάνει την ισότητα μεταξύ των πολιτών χωρίς διακρίσεις, την ελευθερία λόγου, την πρόσβαση στην εκπαίδευση, στην υγειονομική περίθαλψη και ασφάλεια στην αγορά εργασίας.
Σύμφωνα με τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία, τα κράτη δεσμεύονται: «να προστατεύουν και να προάγουν τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία, συμπεριλαμβανομένου και του δικαιώματος της αξιοπρεπούς διαβίωσης».
Η προστασία της ανθρώπινης αξιοπρέπειας επιτυγχάνεται με τη λήψη μέτρων ενάντια στις διακρίσεις και προάγεται μέσω της κοινωνικής ένταξης, συμμετοχής και αποδοχής των ατόμων με αναπηρία στο κοινωνικό περιβάλλον.
Ωστόσο, παρά τις διεθνείς συνθήκες για την προστασία της ευάλωτης αυτής κοινωνικής ομάδας, οι άνθρωποι αυτοί εξακολουθούν και βιώνουν συνθήκες αποκλεισμού.
Είναι ευθύνη κάθε ευνομούμενης πολιτείας η προάσπιση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας των ευάλωτων κοινωνικών ομάδων και υποχρέωση της να εμποδίζει αυτούς που την παραβιάζουν.
Ιδιαίτερη βαρύτητα οφείλει η πολιτεία να δώσει στα παιδιά, στις γυναίκες και στους ηλικιωμένους με αναπηρία.
Οι αδύναμοι συνάνθρωποί μας είναι δίπλα μας και το κατά πόσο ορατοί είναι, είναι αποτέλεσμα παρεμβάσεων της πολιτείας και των κοινωνικών συμπεριφορών μας.
Η συνύπαρξη είναι ο σεβασμός των θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων, αρχών και αξιών.
Είναι καιρός για μια κοινωνία δίκαιη, χωρίς αποκλεισμούς, με ίσες ευκαιρίες, με κοινωνική συνοχή και κυρίως Αγάπη στον αδύναμο συνάνθρωπο.
Διονυσία Σαμαντά, Πρόεδρος Εργαστηρίου Παναγία Ελεούσα
***
Για την Παγκόσμια Ημέρα Ατόμων με Αναπηρία, η πρόεδρος της ΕΛΕΠΑΠ Αγρινίου υπογραμμίζει ότι η ημέρα αυτή δεν αποτελεί γιορτή, αλλά μια υπενθύμιση σεβασμού, ευθύνης και συνέχειας στον αγώνα για ισότιμη συμμετοχή όλων. Αναφέρεται στο έργο της ΕΛΕΠΑΠ, στο ταξίδι των παιδιών από τη βρεφική ηλικία έως την ενηλικίωση και στη σταθερή δέσμευση της δομής να βρίσκεται στο πλευρό τους ως «δεύτερη οικογένεια».
«Η 3η του Δεκέμβρη, η παγκόσμια ημέρα ατόμων με αναπηρία, τιμάται από την ΕΛΕΠΑΠ κάθε χρόνο, γιατί δεν είναι γιορτή. Είναι ημέρα τιμής ως ξεχωριστή ημέρα, άσχετα αν τα άτομα με αναπηρία θέλουν συνεχώς φροντίδα όλες τις μέρες του χρόνου.
Πάνω από 1.500 οικογένειες στηρίζονται από την ΕΛΕΠΑΠ. Τα δικά μας παιδιά αρχίζουν το ταξίδι τους ως βρέφη με τα προγράμματα της πρώιμης εγκεφαλικής παρέμβασης, με αισιόδοξα αποτελέσματα για την προσπάθεια της σχολικής ένταξης και της κοινωνικής ενσωμάτωσης. Στην ΕΛΕΠΑΠ τα παιδιά μας μεγαλώνουν και εμείς, ως δεύτερη οικογένειά τους, δεσμευόμαστε την ημέρα αυτή να συνεχίσουμε να στηρίζουμε τον αγώνα που κάνουν ως παιδιά, ως έφηβοι και ως ενήλικες.
Τα γενναία παιδιά μας μεγαλώνουν, τα καμαρώνουμε και τα θαυμάζουμε. Η αγκαλιά μας δεν θα χαλαρώσει ποτέ και το χέρι μας δεν θα αφήσει το δικό τους ώσπου να τα δούμε ισότιμους πολίτες. Άλλωστε η ΕΛΕΠΑΠ θεωρεί την αναπηρία ποικιλομορφία της ζωής και συνεχίζει με δύναμη και όραμα για την αποκατάσταση, τη φροντίδα και τον σεβασμό της ανθρώπινης αξίας.
Το έργο μας δεν είναι πάντα εύκολο. Απαιτεί υπομονή, ψυχικό θάρρος και πίστη στον άνθρωπο. Στόχος μας από τη δημιουργία μας είναι η παροχή καινοτόμων υπηρεσιών ολοκληρωμένης αποκατάστασης υψηλού επιπέδου, μέσα σε ένα ασφαλές και οικείο για τα παιδιά και τις οικογένειές τους περιβάλλον.
Είμαστε όλοι κρίκοι μιας αλυσίδας που ενώνει τις ανάγκες με τη φροντίδα, τις δυσκολίες με τη στήριξη και το αύριο με την ελπίδα.
Λαμπρινή Κολοβού, Πρόεδρος ΕΛΕΠΑΠ Αγρινίου
***
Η Παγκόσμια Ημέρα Ατόμων με Αναπηρία δεν είναι μία ακόμη παγκόσμια ημέρα. Είναι υπενθύμιση ότι η αξιοπρέπεια, η ισότητα και η ορατότητα των ανθρώπων με αναπηρία δεν αποτελούν παραχώρηση, αλλά δικαίωμα. Κι αυτό το δικαίωμα δεν το εγγυώνται οι λέξεις, αλλά οι πράξεις: οι δομές που στηρίζουν, οι πολιτικές που προχωρούν, οι κοινωνίες που ανοίγουν χώρο για όλους.
Όσο η φροντίδα γίνεται καθημερινότητα και η ενσυναίσθηση πράξη, τόσο πλησιάζουμε μια πόλη και έναν κόσμο όπου κανείς δεν μένει πίσω.
Γιατί ο πολιτισμός μας μετριέται τελικά από το πόσο τιμά και προστατεύει τον πιο ευάλωτο άνθρωπο δίπλα μας.
Μαριάννα Ζαμπάρα, Φιλόλογος MSc
3 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ ΑΝΤΙΔΗΜΑΡΧΟΣ ΑΓΡΙΝΙΟΥ ΔΙΟΝΥΣΙΑ ΣΑΜΑΝΤΑ ΕΛΕΠΑΠ ΑΓΡΙΝΙΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ ΠΑΝΑΓΙΑ ΕΛΕΟΥΣΑ ΚΩΣΤΑΣ ΚΟΥΜΠΟΥΛΗΣ ΛΑΜΠΡΙΝΗ ΚΟΛΟΒΟΥ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ
