Στην άκρη του Παπαστρατείου Πάρκου, λίγα μόλις μέτρα από τον καθημερινό παλμό του Αγρινίου, βρίσκεται ένας χώρος που αφηγείται την ιστορία της Αιτωλοακαρνανίας μέσα από χιλιάδες χρόνια ανθρώπινης παρουσίας.
Το Παπαστράτειο Αρχαιολογικό Μουσείο Αγρινίου είναι κάτι περισσότερο από ένα ακόμη δημόσιο κτήριο. Είναι ο τόπος όπου συγκεντρώθηκε, καταγράφηκε και διαφυλάχθηκε ένα μεγάλο μέρος της αρχαιολογικής μνήμης του τόπου.
Το μουσείο στεγάζεται σε κτήριο που ανεγέρθηκε τη δεκαετία του 1960 με δωρεά των αδελφών Παπαστράτου, αποτελώντας μία ακόμη σημαντική προσφορά της γνωστής οικογένειας προς την πόλη. Αρχικά, συστεγάστηκε με τη Δημοτική Βιβλιοθήκη, ενώ από το 1984 λειτουργεί αποκλειστικά ως αρχαιολογικό μουσείο.
Για δεκαετίες αποτέλεσε το βασικό αποθετήριο και εκθεσιακό χώρο των αρχαιολογικών ευρημάτων της Αιτωλοακαρνανίας. Από τις πρώτες ανασκαφές έως τα νεότερα ευρήματα, το μουσείο φιλοξένησε αντικείμενα που προέρχονται από μερικούς από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους της περιοχής, καταγράφοντας μια ιστορική διαδρομή που ξεκινά από τη Νεολιθική εποχή και φτάνει έως τα ρωμαϊκά χρόνια.
Σήμερα, η έκθεση αναπτύσσεται στον προθάλαμο και σε δύο κύριες αίθουσες. Επιγραφές, επιτύμβιες στήλες, γλυπτά, αρχιτεκτονικά μέλη, αγγεία και αντικείμενα καθημερινής ζωής συνθέτουν ένα μωσαϊκό της αρχαίας Αιτωλοακαρνανίας. Ανάμεσα στα εκθέματα ξεχωρίζουν σπάνιες επιγραφές και ταφικά μνημεία, καθώς και ευρήματα από σημαντικές θέσεις όπως η Καλυδώνα, η Αλυζία και η Στράτος.
Όμως το μουσείο δεν είναι μόνο το παρελθόν του. Είναι και το παρόν του.
Κατά την επίσκεψη στον χώρο γίνεται εύκολα αντιληπτό ότι πρόκειται για ένα μουσείο άλλης εποχής. Η λιτή παρουσίαση, οι περιορισμένοι εκθεσιακοί χώροι και η ανάγκη εμπλουτισμού του εποπτικού υλικού μαρτυρούν τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν πολλά περιφερειακά μουσεία της χώρας. Η εμπειρία του επισκέπτη θα μπορούσε να είναι πληρέστερη, με περισσότερη σήμανση, περισσότερες πληροφορίες και σύγχρονα μέσα παρουσίασης.
Η προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Αιτωλοακαρνανίας και Λευκάδας, Φωτεινή Σαράντη, μιλώντας στο mahitisnews.gr, αναγνωρίζει την ανάγκη αυτή. Όπως επισημαίνει, η βελτίωση της έκθεσης και η συμπλήρωση του εποπτικού υλικού βρίσκονται στα άμεσα σχέδια της υπηρεσίας, ωστόσο συνδέονται με αναγκαίες εργασίες επισκευής και αναβάθμισης του ίδιου του κτηρίου και με την εξασφάλιση των απαιτούμενων χρηματοδοτήσεων.
Η ανάγκη βελτίωσης αφορά και ζητήματα που επηρεάζουν άμεσα την εμπειρία του επισκέπτη. Κατά την επίσκεψή μας στο Μουσείο διαπιστώθηκε η απουσία εμφανώς αναρτημένου ωραρίου λειτουργίας στον εξωτερικό χώρο. Για το συγκεκριμένο θέμα, η κ. Σαράντη γνωστοποίησε ότι η σχετική πινακίδα πρόκειται να τοποθετηθεί πολύ σύντομα, σημειώνοντας παράλληλα ότι σχετική πληροφόρηση παρέχεται ήδη μέσω της ιστοσελίδας της Εφορείας.
Η ίδια σημειώνει ότι το μουσείο παραμένει μέχρι σήμερα το σημαντικότερο αρχαιολογικό μουσείο στο βόρειο τμήμα της Αιτωλοακαρνανίας, φιλοξενώντας λίθινα μέλη, επιγραφές και ευρήματα παλαιών ανασκαφών, ενώ υπογραμμίζει ότι η Εφορεία καλείται παράλληλα να διαχειριστεί συνολικά επτά μουσεία στην περιοχή ευθύνης της.
Τα στοιχεία της επισκεψιμότητας αποτυπώνουν επίσης μια πραγματικότητα που προβληματίζει. Σύμφωνα με την κ. Σαράντη, το μουσείο δέχεται κατά μέσο όρο περίπου 1.800 επισκέπτες ετησίως, με τη μεγάλη πλειονότητα να είναι μαθητές. Σημαντικό μέρος της δραστηριότητάς του στηρίζεται στα εκπαιδευτικά προγράμματα που υλοποιούνται από τη μουσειοπαιδαγωγό της Εφορείας Μ. Γαβρίνα, καθώς και σε δράσεις που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο επετειακών ημερών. Κατά καιρούς, μάλιστα, έχουν φιλοξενηθεί και πολιτιστικές εκδηλώσεις στον αύλειο χώρο του μουσείου, διατηρώντας τη σύνδεσή του με την τοπική κοινωνία.
Κι όμως, πίσω από αυτούς τους αριθμούς κρύβεται ένα ερώτημα που αφορά ολόκληρη την πόλη: γνωρίζουμε πραγματικά τι φιλοξενεί το μουσείο μας;
Ίσως η απάντηση βρίσκεται στο γεγονός ότι το Αρχαιολογικό Μουσείο Αγρινίου διανύει μια μεταβατική περίοδο. Όπως εξηγεί η κ. Σαράντη, πρόκειται για ένα παλαιό μουσείο με περιορισμένο διαθέσιμο χώρο, το οποίο λειτουργεί ενώ παράλληλα προετοιμάζεται η δημιουργία ενός νέου μουσειακού χώρου στην πόλη. Για τον λόγο αυτό, πέρα από τις απαραίτητες βελτιώσεις στην υφιστάμενη έκθεση, δεν είναι σήμερα εφικτό να προβλεφθούν εκτεταμένες ψηφιακές εφαρμογές και υποδομές αντίστοιχες με εκείνες που συναντά κανείς σε νεότερα μουσεία.
Το βλέμμα της Εφορείας είναι πλέον στραμμένο στο μεγάλο έργο των πρώην Καπναποθηκών Παπαπέτρου, όπου σχεδιάζεται να δημιουργηθεί το νέο Διαχρονικό Μουσείο της πόλης.
Σύμφωνα με την κ. Σαράντη, έχουν ήδη ολοκληρωθεί οι προκαταρκτικές μουσειολογικές μελέτες. Ο σχεδιασμός προβλέπει τη δημιουργία τεσσάρων διακριτών ενοτήτων: προϊστορικής και κλασικής έκθεσης, βυζαντινής και μεταβυζαντινής έκθεσης, δημοτικής πινακοθήκης με συλλογή σύγχρονης τέχνης και μουσείου καπνού. Παράλληλα, προχωρούν οι μελέτες για αποθήκες, εργαστήρια συντήρησης και λοιπούς υποστηρικτικούς χώρους.
Πρόκειται για ένα φιλόδοξο εγχείρημα που, εφόσον ολοκληρωθεί, μπορεί να αλλάξει ριζικά τον μουσειακό χάρτη του Αγρινίου και να προσφέρει στην πόλη έναν σύγχρονο πολιτιστικό πυρήνα αντάξιο της ιστορίας της.
Μέχρι τότε, το Παπαστράτειο Αρχαιολογικό Μουσείο συνεχίζει να επιτελεί τον ρόλο του αθόρυβα. Ίσως χωρίς τη δημοσιότητα που του αναλογεί. Ίσως χωρίς την επισκεψιμότητα που θα περίμενε κανείς για έναν χώρο που στεγάζει τεκμήρια χιλιάδων ετών ιστορίας.
Παραμένει όμως ένας χώρος που θυμίζει ότι η ιστορία της Αιτωλοακαρνανίας δεν βρίσκεται μόνο στα βιβλία ή στους αρχαιολογικούς χώρους. Βρίσκεται και πίσω από τις προθήκες ενός μουσείου που εξακολουθεί να περιμένει να το ανακαλύψουν περισσότεροι άνθρωποι της ίδιας του της πόλης.
Μαριάννα Ζαμπάρα
ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΓΡΙΝΙΟΥ ΕΦΟΡΕΙΑ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ ΚΑΙ ΛΕΥΚΑΔΑΣ ΦΩΤΕΙΝΗ ΣΑΡΑΝΤΗ
