Ο Άγιος Γεράσιμος ο Νέος Ασκητής αποτελεί μία από τις σημαντικότερες μορφές της Ορθόδοξης Εκκλησίας και τον προστάτη άγιο της Κεφαλονιάς. Η μνήμη του τιμάται στις 20 Οκτωβρίου, ημέρα που έχει καθιερωθεί ως επίσημη αργία στο νησί, ενώ εορτάζεται και στις 16 Αυγούστου, σε σύνδεση με την ημέρα της κοιμήσεώς του.
Σύμφωνα με την παράδοση, ο Άγιος Γεράσιμος γεννήθηκε το 1506 στα Τρίκαλα Κορινθίας. Το βαπτιστικό του όνομα ήταν Γεώργιος και οι γονείς του ονομάζονταν Δημήτριος και Καλή. Η οικογένειά του ανήκε στους Νοταράδες, μια σημαντική οικογένεια βυζαντινής καταγωγής.
Σε ηλικία περίπου 20 ετών, ο Γεώργιος μετέβη στη Ζάκυνθο, η οποία αποτελούσε τότε σημαντικό πνευματικό κέντρο. Η βαθιά πίστη του τον οδήγησε στη συνέχεια σε προσκυνηματικές διαδρομές, με σταθμούς την Κωνσταντινούπολη, το Άγιον Όρος και τους Αγίους Τόπους.
Στο Άγιον Όρος έγινε μοναχός, χωρίς να είναι γνωστό με βεβαιότητα σε ποια μονή εγκαταβίωσε. Σύμφωνα με ορισμένες αναφορές, ενδέχεται να συνδέθηκε με τη Μονή Ιβήρων και να ασκήτεψε στην περιοχή της Καψάλας.
Περί το 1538, σύμφωνα με τους βιογράφους του, έφθασε στους Αγίους Τόπους. Εκεί επισκέφθηκε τον Πανάγιο Τάφο, καθώς και άλλους σημαντικούς τόπους της χριστιανικής παράδοσης, μεταξύ των οποίων τη Συρία, τη Δαμασκό, το Σινά, την Αντιόχεια, την Αλεξάνδρεια και την έρημο της Θηβαΐδας. Στα Ιεροσόλυμα χειροτονήθηκε διάκονος και πρεσβύτερος από τον Πατριάρχη Γερμανό, λαμβάνοντας το όνομα Γεράσιμος προς τιμήν του Αγίου Γερασίμου του Ιορδανίτη.
Το 1548 αναχώρησε από τα Ιεροσόλυμα για την Κρήτη, όπου παρέμεινε περίπου δύο χρόνια, και στη συνέχεια επέστρεψε στη Ζάκυνθο. Εκεί ασκήτεψε σε σπήλαιο στην περιοχή του Αγίου Νικολάου Γερακαρίου.
Η εγκατάσταση στην Κεφαλονιά και η ίδρυση της Νέας Ιερουσαλήμ
Αργότερα, ο Άγιος Γεράσιμος μετέβη στην Κεφαλονιά και ασκήτεψε σε σπήλαιο κοντά στο Αργοστόλι, όπου παρέμεινε για πέντε χρόνια και έντεκα μήνες.
Στη συνέχεια εγκαταστάθηκε στην περιοχή των Ομαλών, στους πρόποδες του Αίνου. Εκεί, το 1561, ο ιερέας Γεώργιος Βάλσαμος τού παραχώρησε ένα ερημοκλήσι αφιερωμένο στην Κοίμηση της Θεοτόκου, μαζί με τις γύρω εκτάσεις.
Με την άδεια και την ευλογία του επισκόπου του νησιού Παχώμιου Μακρή, ο Άγιος ίδρυσε τη μονή της Νέας Ιερουσαλήμ. Η φήμη του εξαπλώθηκε σταδιακά και πολλοί πιστοί άρχισαν να προσέρχονται για να ακούσουν τη διδασκαλία του και να λάβουν πνευματική καθοδήγηση.
Η κοίμησή του και η καθιέρωση της εορτής στις 20 Οκτωβρίου
Ο Άγιος Γεράσιμος κοιμήθηκε στις 15 Αυγούστου 1579, την ημέρα της εορτής της Κοιμήσεως της Θεοτόκου. Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, η πρώτη ανακομιδή του σώματός του πραγματοποιήθηκε στις 20 Οκτωβρίου 1581, δύο χρόνια και δύο μήνες μετά την κοίμησή του.
Η παράδοση αναφέρει ότι, μετά την ανακομιδή, το σώμα του βρέθηκε άφθαρτο. Οι Ενετοί ζήτησαν να ταφεί εκ νέου, ώστε να συμπληρωθεί η τριετία, ωστόσο κατά τη δεύτερη ανακομιδή, έξι μήνες αργότερα, διαπιστώθηκε το ίδιο αποτέλεσμα.
Σύμφωνα με την ίδια παράδοση, τα γεγονότα αυτά συνδέθηκαν με την καθιέρωση της κύριας εορτής του Αγίου στις 20 Οκτωβρίου. Η μνήμη της κοιμήσεώς του τιμάται επίσης στις 16 Αυγούστου, ώστε να μη συμπίπτει με τη μεγάλη εορτή της Παναγίας στις 15 Αυγούστου.
Η ανακήρυξη της αγιότητάς του έγινε το 1622. Ονομάστηκε Νέος Ασκητής, προκειμένου να διακρίνεται από τον Άγιο Γεράσιμο τον Ιορδανίτη.
Μέχρι σήμερα, η μορφή του Αγίου Γερασίμου παραμένει άρρηκτα συνδεδεμένη με την Κεφαλονιά και την πνευματική της παράδοση, ενώ η μονή στα Ομαλά αποτελεί σημαντικό προσκύνημα για πιστούς από όλη την Ελλάδα.
