Με λόγο μεστό, υψηλής αισθητικής και πνευματικής πυκνότητας, ο φιλόλογος και ποιητής Κωνσταντίνος Γεωργίου καταθέτει μια ιδιαίτερα διεισδυτική και εμπνευσμένη κριτική προσέγγιση στο βιβλίο της συγγραφέως Πόπης Ντόβα – Μπαζάκα “Ακτινογραφώντας τον σύγχρονο κόσμο”.
Ο λόγος του ομιλητή, διανθισμένος με φιλοσοφική ευαισθησία, ρητορική αρτιότητα και ουσιαστικό στοχασμό, δεν περιορίζεται σε μια απλή παρουσίαση, αλλά αναδεικνύει το πνευματικό εύρος και τον ανθρωποκεντρικό πυρήνα του έργου, προσφέροντας ταυτόχρονα στο κοινό μια εμπειρία βαθύτερης κατανόησης και συγκίνησης.
Το κείμενο που ακολουθεί αποτελεί την ομιλία που εκφωνήθηκε κατά την παρουσίαση του βιβλίου, η οποία πραγματοποιήθηκε στις 24 Ιανουαρίου 2026 στο Αγρίνιο, στην αίθουσα του Δημοτικού Συμβουλίου του Δήμου Αγρινίου, παρουσία πολυπληθούς και θερμά ανταποκρινόμενου ακροατηρίου.
Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της ομιλίας:
“Αγαπημένες φίλες και αγαπημένοι φίλοι,
Εκλεκτοί προσκεκλημένοι,
Κυρίες και κύριοι,
Υπάρχουν στιγμές που νιώθει κανείς βαθιά μέσα του να λάμπει ένα πρωτόγνωρο φως, να λάμπει κρυφά μες στην ψυχή του η ελπίδα και η βεβαιότητα ενός καινούργιου κόσμου, που, όσο κι αν αργεί να ξημερώσει, αυτό επιμένει να ανατέλλει, να ζεσταίνει και να φλογίζει την προσδοκία της ευδοκίμησης των μεγάλων ιδανικών και των αναλλοίωτων αξιών, για τις οποίες ο κόσμος μας με επίπονες προσπάθειες, με πολύχρονους αγώνες και αιματηρές θυσίες στο διάβα της ιστορίας –και κυρίως μετά τα ολέθρια αποτελέσματα του Β’ Παγκοσμίου πολέμου– πάλεψε να στεριώσει όχι μόνο ως βάση κοινωνικής συνδιαλλαγής, ανασύνταξης της κοινωνικής του πραγματικότητας και ριζικής ανακατεύθυνσης του πολιτισμού του, αλλά και εσωτερικά, ως εφαλτήριο πνευματικής προόδου, ηθικής ανασυγκρότησης και, κυρίαρχα, αισιοδοξίας για το μέλλον και εμπιστοσύνης στις αγαθές δυνάμεις της ανθρώπινης διάνοιας.
Αυτό το απαστράπτον φως, φίλες και φίλοι, δεν σας κρύβω ότι με κατέκλυσε ολόκορμα και ολόψυχα από την ανάγνωση κιόλας των πρώτων σελίδων του βιβλίου με τον τίτλο «Ακτινογραφώντας τον σύγχρονο κόσμο» των εκδόσεων Ζήτη, της εκλεκτής συναδέλφου και αγαπημένης συγγραφέως Πόπης Ντόβα–Μπαζάκα, συνειδητοποιώντας με συγκίνηση περισσή ότι, παρά τις δυσκολίες και τις αντιξοότητες, παρά τις απογοητεύσεις, τις ματαιώσεις και τα αδιέξοδα της αναπαραγόμενης και ανακυκλούμενης, ως δίνης στροβίλου, ζοφερής πραγματικότητας των καιρών μας, υπάρχουν γύρω μας ακόμη άνθρωποι και δάσκαλοι φωτισμένοι που προσπαθούν με τόλμη, γενναιοψυχία και ευαισθησία να κρατήσουν όρθιο το μπόι της ανθρωπιάς μας και της αξιοπρέπειας του πολιτισμού μας. Σ’ αυτούς τους ανθρώπους, εξάλλου, το Γένος μας στην μακραίωνη ιστορία του βρήκε καταφυγή και στήριξε τις ελπίδες της αναγέννησής του, στους ανθρώπους που με τον λόγο και την πένα τους πρωτοστάτησαν αφυπνίζοντας συνειδήσεις και όλα εκείνα τα δυναμογόνα και ζωοποιά στοιχεία της κρίσιμης μάζας για την ανατροπή του κακού και την θεμελίωση των ανθρωπιστικών αξιών.
Η Πόπη Ντόβα–Μπαζάκα δεν αφήνει περιθώρια ούτε άστοχων παρερμηνειών ούτε άτοπων αμφιβολιών ούτε δυσεξήγητων υποσχέσεων. Πρόκειται κατ’ αρχήν για ένα έργο ουσιωδώς οραματικό, ένα έργο που, ενώ ακτινογραφεί το παρόν, παράλληλα ιχνογραφεί το μέλλον, ένα έργο που, ενώ προσδιορίζει με σαφήνεια και ακρίβεια το σήμερα, προδήλως στοχεύει στο αύριο. Γι’ αυτό και στην προμετωπίδα του βιβλίου διαβάζουμε τα εμβληματικά λόγια της γνωστής Αμερικανίδας πολιτικού και ακτιβίστριας Ελέανορ Ρούζβελτ, η οποία διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στην σύνταξη της Οικουμενικής Διακήρυξης των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Ο.Η.Ε που ψηφίστηκε το 1948: «Το μέλλον είναι κυριολεκτικά στα χέρια μας, για να το πλάσουμε, όπως το θέλουμε. Αλλά δεν μπορούμε να περιμένουμε μέχρι αύριο. Το αύριο είναι τώρα».
Είναι, λοιπόν, φίλες και φίλοι, επιτακτική η ανάγκη της ανάληψης άμεσης δράσης, δίχως αναβλητικότητα και παρελκυστικές διαφυγές, δίχως σιωπηλές και διστακτικές υπεκφυγές, κι αυτήν την ανάγκη η Πόπη Ντόβα–Μπαζάκα, ως ευαίσθητος πανδέκτης των ερεθισμάτων του κοινωνικού πλαισίου αναφοράς και των κοινωνικών αιτημάτων, ως πνευματικός άνθρωπος με συναίσθηση της κοινωνικής του αποστολής και του χρέους, ως γρηγορούσα συνείδηση με αίσθημα προσφοράς στον τόπο και στους ανθρώπους, την μεταποιεί σε έργο με την έκδοση αυτού του βιβλίου, δηλώνοντας παρούσα και εκφράζοντας το προσωπικό της στίγμα στην κατεύθυνση της πραγμάτωσης των δικαίων, της εμπέδωσης και της καταξίωσης του ανθρωποκεντρικού προσανατολισμού του πολιτισμού μας.
Το βιβλίο συγκροτείται από 54 στοχαστικά και αποδεικτικά δοκίμια, τα οποία οργανώνονται σε πέντε θεματικούς άξονες με επίκεντρο την ποιότητα ζωής, τον προβληματισμό, την κοινωνία, την παιδαγωγία και τον πολιτισμό. Πρόκειται, πράγματι, για μια εκτενή στο σύνολό της προσπάθεια, δοκιμή προσέγγισης και ανίχνευσης της πραγματικότητας που μας περιβάλλει θα έλεγα, με τρόπο, όμως, συστηματικό, μεθοδικό, αναλυτικό, αλλά και συνάμα ευσύνοπτο, που άλλοτε ομοιάζει, χωρίς να κουράζει, με επιστημονική, διαπιστωτική καταγραφή της περιρρέουσας διάχυτης ατμόσφαιρας και των λεπτομερειών της, με την συνέργεια της διήθησης του ορθού λόγου, προβάλλοντας επαγωγικά τεκμήρια και μεγέθη μη αμφισβητήσιμα, και άλλοτε ομοιάζει με φιλοσοφικό κριτικό αναστοχασμό που περιελίσσεται γύρω από το εκτεινόμενο βαθμηδόν ζήτημα διερώτησης που απασχολεί την συγγραφέα και μετέρχεται της ευαισθησίας και του καθολικού ενδιαφέροντος, υποδεικνύοντας ταυτόχρονα και μια ηθική στάση ζωής, μεστής περιεχομένου και ενδιαφερόντων.
Άλλωστε, έχω την γνώμη ότι αυτό ακριβώς υποδηλώνει και ο τίτλος του βιβλίου. Η μετοχή «Ακτινογραφώντας» δηλαδή παραπέμπει στην μέθοδο, στον τρόπο, στο μέσο, ακόμη και στο όργανο της μικροσκοπικής και μακροσκοπικής αποτύπωσης της διερεύνησης, ενώ ο στόχος, η επιδίωξη υπαινίσσεται, υπολανθάνει απαντητικά τόσο στο συνολικό περιεχόμενο του έργου όσο και στο εννοούμενο, ίσως, ρήμα του τίτλου διδάσκω, διαφωτίζω, προτείνω, παρακινώ ή καθοδηγώ, αναπτύσσοντας μάλιστα την δυναμική μεταξύ τους σχέση αιτίου και αιτιατού. Πράγματι, η συντελουμένη ως έχει πραγματικότητα και τα παράγωγά της αποτελεί όχι μόνον την αφόρμηση της πνευματικής κινητοποίησης της συγγραφέως, αλλά και το αίτιο εποπτικής διερεύνησης αυτής της ίδιας πραγματικότητας και των αποτελεσμάτων της, που οδηγεί νομοτελειακά τόσο στην γνώση του επιστητού όσο και στην προκρινόμενη κατ’ επιλογήν στάση βίου, η οποία υπαγορεύεται από τον πλούτο της ψυχικής της καλλιέργειας και της ολοκληρωμένης πνευματικής της συγκρότησης.
Κατ’ ουσίαν πρόκειται για κείμενα πνευματικής καθοδήγησης, τα οποία στην ενότητά τους συνθέτουν και προβάλλουν ένα ολοκληρωμένο σύστημα αξιών και αρχών, ενός προτύπου με άλλα λόγια, που λειτουργεί εν μέρει θεωρητικά, παιδευτικά, ενισχυτικά της πνευματικής και ηθικής θωράκισης του ανθρώπου και εν μέρει πρακτικά, υποστηρικτικά, εμψυχωτικά του καθημερινού βίου και της επίδειξης εν έργω της δέουσας κάθε φορά ανθρώπινης συμπεριφοράς. Και γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο έχω την πεποίθηση ότι η αξία τους ασκεί επίδραση πολλαπλασιαστική, τόσο ποσοτικά, στην έκταση και στην ένταση, όσο και ποιοτικά, στο βάθος και στο πάθος.
Η συγγραφέας, με την πολύχρονη πείρα της ως μάχιμη εκπαιδευτικός στις σχολικές αίθουσες και την επαφή της με νέους ανθρώπους, αγωνιά για το παρόν και το μέλλον της εκπαίδευσης και της νέας γενιάς, της κοινωνίας, του κόσμου ολόκληρου. Αποτυπώνει στο έργο της εύγλωττα προβληματισμούς, ανησυχίες και κρίσεις για ποικίλα θέματα, όπως για την σχέση του ανθρώπου με το φυσικό περιβάλλον, την καταστρατήγηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, την ηθική κρίση της εποχής μας, την αλλοτρίωση, τους πρόσφυγες, την βία και την εγκληματικότητα, την γλώσσα, την οικογένεια, την ύπαιθρο, τα ήθη και τα έθιμα του λαού μας. Κι αυτό που προξενεί ιδιαίτερη εντύπωση στα μάτια μου είναι ότι, παρά την ευγενική της αριστοκρατική πνευματική καταγωγή και την επιστημονική της κατάρτιση που την καθιστά ξεχωριστή, εγκύπτει με πνεύμα δικαιοσύνης, αμεροληψίας, εντιμότητας, αλλά και τρυφερότητας, κατανόησης, ανθρωπιάς και ευαισθησίας σε ζητήματα που αφορούν ευπαθείς κοινωνικές ομάδες, σε ζητήματα κοινωνικών και οικονομικών ανισοτήτων, στα προβλήματα της αγροτιάς, στους αγώνες της εργατικής τάξης, στην ειρήνη και στην αλληλεγγύη των ανθρώπων και των λαών.
Στο σημείο αυτό, φίλες και φίλοι, θα μου επιτρέψετε να σας διαβάσω ένα μικρό απόσπασμα από το δοκίμιο της εκλεκτής συγγραφέως με τον τίτλο «Ηθική κρίση, μια άλλη διάσταση», αποδεικνύοντας του λόγου το αληθές:
«Δεν είναι δυνατόν να υπάρξει ατομική ευτυχία, αν δεν υπάρξει κοινωνική ευημερία. Αυτό επιτυγχάνεται, όταν το κράτος χρησιμοποιεί κάθε μέσο για την καταπολέμηση της κοινωνικής αδικίας, όταν λειτουργεί με ευαισθησία και ρεαλισμό δίνοντας λύση στα οικονομικά προβλήματα των αδικημένων, των ρακένδυτων και των εξαθλιωμένων πολιτών. Άλλωστε, γίνεται αντιληπτό ότι η παραβίαση ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων και η έλλειψη σεβασμού προς τον εργαζόμενο οδηγεί στην επικράτηση της βαρβαρότητας, της βίας και στην συνέχεια στην ανασφάλεια και στην αβεβαιότητα.
Είναι επιτακτικό καθήκον των θεσμικών παραγόντων να ερευνήσουν τα αίτια και τις συνέπειες της κοινωνικής νοσηρότητας και να μειώσουν την έξαρση της αδικίας, της εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο και της κοινωνικής ανισότητας. Μόνο, όταν αγωνιζόμαστε και παλεύουμε με όλους τους τρόπους για έναν καλύτερο κόσμο, τότε θα αναδείξουμε έμπρακτα την ανθρωπιά μας, την αγάπη μας προς τα φτωχότερα λαϊκά στρώματα και θα δημιουργήσουμε κατάλληλες εργασιακές συνθήκες, ώστε να μην καθίστανται οι πολίτες υποχείρια των αδίστακτων εκμεταλλευτών και θύματα της αισχροκέρδειας. Έτσι, για να οικοδομήσουμε μια κοινωνία πιο ανθρώπινη και δίκαιη, πρέπει να αποστασιοποιηθούμε από το κυνήγι των υλικών αγαθών σε βάρος των πνευματικών, από τον ατομικισμό, την ασέβεια και την έλλειψη αξιοπρέπειας προς κάθε άνθρωπο. Οι αξίες του ανθρωπισμού και η άνοδος της πνευματικής μας στάθμης μας οδηγούν στη συνειδητοποίηση του χρέους μας απέναντι σε μια αρμονική κοινωνική συμβίωση. Άλλωστε, ο σεβασμός και η αξιοπρέπεια είναι στοιχεία πολιτισμού».
Με τούτην την αξιοπρέπεια, με τούτον τον απαράμιλλο σεβασμό που προκαλεί τον θαυμασμό μας, με τούτο το βαθύτατο πύρωμα σώψυχης αγωνίας πορεύεται η συγγραφέας στους δαιδαλώδεις λαβυρίνθους της σκέψης και των στοχαστικών της συναρμογών, με εμβρίθεια, με ευθυκρισία, με εντιμότητα και σεμνότητα, με λόγο που συνταιριάζει την ανάλογη στιβαρότητα της επιχειρηματολογίας και τον ρομαντισμό της ποιητικής της φύσης, με δεινότητα εκφραστική, που γοητεύει τον αναγνώστη διαθέτοντας την απαραίτητη ακρίβεια της σημασίας των εννοιών και την γλαφυρότητα της περιγραφικής συναισθηματικής και ρεαλιστικής αναπαράστασης των ψυχικών της διεργασιών και των κοινωνικών φαινομένων αντίστοιχα.
Φίλες και φίλοι,
Ολοκληρώνοντας αυτήν την παρουσίαση, θα ήθελα να υπογραμμίσω την σπουδαιότητα του πονήματος της Πόπης Ντόβα–Μπαζάκα, όχι μόνο για την προσφορά της με αυτό στο αναγνωστικό κοινό, στα γράμματα και στον πολιτισμό μας ευρύτερα, αλλά και ειδικότερα για την συμβολή της στο πνευματικό εποικοδόμημα της πόλης μας. Και είμαστε ιδιαίτερα χαρούμενοι και περήφανοι γι’ αυτό. Το έργο της είναι μια κιβωτός γνώσης, μια παρακαταθήκη για το μέλλον, ένα αποθησαύρισμα ιδεών, στοχασμών, καταστατικών αρχών και ανθρωπιστικών αξιών που ευαγγελίζεται, οραματίζεται και αγωνίζεται για την πραγμάτωσή τους, προκειμένου να επαληθευθεί το ρηθέν από την ίδια: «Αυτό που δοξάζει τον άνθρωπο είναι η αγάπη για τον άνθρωπο».
Αυτός, φίλες και φίλοι, είναι ο μέγας κόσμος της συγγραφέως σε όλη την λαμπρότητά του, αυτόν τον κόσμο υπηρετεί και διακηρύσσει το έργο της Πόπης Ντόβα–Μπαζάκα, σαλπίζοντας μήνυμα αληθείας, ενότητας και αλληλεγγύης, υπενθυμίζοντάς μας τους στίχους του Άγγελου Σικελιανού από το Πνευματικό εμβατήριο:
«Ομπρός· βοηθάτε να σηκώσουμε τον ήλιο πάνω απ’ την Ελλάδα·
ομπρός, βοηθάτε να σηκώσουμε τον ήλιο πάνω από τον κόσμο!».
Εκλεκτή μας,
ευχόμαστε το έργο να διαλάμπει παντοτινά ως ήλιος στο πνευματικό μας στερέωμα φωτίζοντας τον νου και τις καρδιές μας.
Φίλες και φίλοι,
Σας ευχαριστώ πολύ”.
