Πριν λίγο καιρό, πέντε φίλοι βρεθήκαμε προγραμματισμένα σε κεντρικό μπαράκι της πλατείας Δημοκρατίας και, πίνοντας το ουίσκι μας, συζητούσαμε για τα θετικά και τα αρνητικά της πόλης μας. Τα καλά και τα κακά. Ένας εξ ημών άρχισε να καταγράφει κάποιες αδυναμίες και εις έτερος τον μάλωσε λέγοντάς του: «Έλα, μην είσαι μίζερος».
Πριν ο άρτι επιπληχθείς ως μίζερος προλάβει να απαντήσει, του είπα: «Τώρα σοβαρά, μίζερος είναι αυτός που θέλει τη συνεχή ανάπτυξη του τόπου του και δεν συμβιβάζεται με το λίγο, το μέτριο; Μήπως μιζέρια είναι αυτός ακριβώς ο συμβιβασμός, ο συνοδευόμενος εκ του γνωστού “δεν βαριέσαι”;».
***
Τις τελευταίες οκτώ δεκαετίες, ήτοι μετά τη λήξη του τελευταίου εμφυλίου πολέμου, αρκετές πόλεις της πατρίδος μας άρχισαν να αναπτύσσονται και να προοδεύουν. Κάποιες άλλες δεν εναρμονίστηκαν επακριβώς με τη φυσιολογική εξέλιξη, δηλαδή την πορεία προς τον πολιτισμό στη σφαιρική έκφανσή του, και ακολουθούσαν ασθμαίνουσες και βραδέως βαδίζουσες προς τη βελτίωση, με έναν νωθρό και ράθυμο ρυθμό.
Το Αγρίνιο θα μπορούσε να ανήκει στην πρώτη ταχύτητα.
Η πόλη μας παρουσιάζει μία ιδιαιτερότητα στο θέμα της ανάπτυξης.
Έχουν γίνει αρκετά έργα, κυρίως υποδομής, υπογειώσεις, δρόμοι, πλατείες, διανοίξεις κ.λπ. Αλλά υπάρχουν και άλλα τα οποία δεν έχουν πραγματοποιηθεί, ενώ θα μπορούσαν.
Βέβαια, για να είμαστε δίκαιοι, θα πρέπει να τονίσουμε ότι οι κατά καιρούς δήμαρχοι, με τους συναρμόδιους επιστήμονες και συμβούλους τους, λειτουργούσαν και υλοποιούσαν αναλόγως των κονδυλίων τα οποία ελάμβαναν από την Ευρώπη ή την εκάστοτε κυβέρνηση.
Αυτό είχε σαφώς ευθεία αναφορά στον τρόπο διεκδίκησης, τη δυναμικότητα και την πειθώ του εκάστοτε τοπικού άρχοντα.
Για να θεωρείται κάποια πόλη ως προορισμός, τόπος ο οποίος έλκει επισκέπτες, θα πρέπει να συνυπάρχουν κάποια ισχυρά δεδομένα, έτσι ώστε η συγκεκριμένη πόλη να επιλεγεί μεταξύ δεκάδων άλλων ισάξιων και να υπερισχύσει στον ανταγωνισμό λόγω θετικών ιδιαιτεροτήτων. Γνωρίζουμε τις αδυναμίες μας, αλλά και τα θετικά μας.
Ναι, δεν έχουμε θάλασσα στο Αγρίνιο. Είμαστε όμως, ως νομός, ο τόπος με τις δαντελωτές παραλίες, με επτά πανέμορφες λίμνες, πέντε φυσικές και δύο τεχνητές, τα τρία ιδιαίτερης φυσικής ομορφιάς ποτάμια. Η Διεθνής Σύμβαση Ramsar, το μεγαλύτερο παγκοσμίως συντονισμένο δίκτυο προστατευόμενων περιοχών, καθώς και οικολογικοί περιορισμοί και νόμοι, αγκαλιάζουν και προστατεύουν δεκάδες βιότοπους και υγροτόπους του νομού Αιτωλοακαρνανίας, ακόμη ευτυχώς με επιτυχία.
Πολλά είδη πτηνών, κυρίως υδρόβιων, ζουν στους υγροβιότοπους της Αιτωλοακαρνανίας.
Η ιστορία και η μυθολογία των τριών ποταμών, ειδικά του Εύηνου και του Αχελώου, φτάνουν χιλιετίες πίσω και παραμένουν ακόμη αναξιοποίητες. Όμως, για τον Αχελώο επισείεται η απειλή της Δαμόκλειου σπάθης για εκτροπή ή για μερική εκτροπή, η οποία προϊόντος του χρόνου θα βαίνει συνεχώς αυξανόμενη. Ποιος θα ελέγχει, ποιος θα αντιδράσει;
Τα συγκριτικά πλεονεκτήματα του νομού μας είναι αμέτρητα, αλλά και της πόλης μας. Λιγότερα μεν, αλλά σημαντικά, δυνατά.
Οι ορεινοί μας όγκοι και οι κατάφυτες πλαγιές περιοχών, με ικανό υψομετρικό επίπεδο, θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν με ανεγέρσεις ξενοδοχειακών μονάδων και ήπιων συναφών επενδύσεων, φιλικών προς το περιβάλλον. Ορεινός τουρισμός, δώδεκα μήνες τον χρόνο. Αυτή η ανάπτυξη, με ορθολογιστικό τρόπο, θα έφερνε επισκέπτες για τριήμερα ή και ακόμη μεγαλύτερα διαστήματα από όλη την Ελλάδα, αλλά κυρίως από το εξωτερικό.
Ποιος λέει όχι στην πνευματική, ψυχική και σωματική ξεκούραση μέσα σε τέτοια παρθένα περιβάλλοντα, με τις ανάλογες παροχές, προσφορές και υπηρεσίες, οι οποίες θα μπορούσαν να είναι μοναδικές στο είδος τους, με λίγη προσπάθεια και πολλή φαντασία;
Κύρια ωφελημένες, μαζί με το Αγρίνιο, θα ήταν και το Μεσολόγγι και όλες οι μεγάλες πόλεις του νομού. Προφανείς οι λόγοι.
Όλα τα ανωτέρω αποτελούν μόνο ενδεικτικές προτάσεις για την ανάπτυξη του τόπου μας και όχι πλήρη καταγραφή των δυνατοτήτων και των πλεονεκτημάτων που διαθέτουμε και στα οποία έχουμε αναφερθεί πολλάκις και ενδελεχώς. Αλλά η πλειονότητα των εκπροσώπων μας στη Βουλή (οι περισσότεροι, όχι όλοι) από το 1975 ως σήμερα επέλεξαν την απραξία έναντι της προσπάθειας για την άνοδο και την εξέλιξη του νομού και τη σιωπή όταν οι αποφάσεις των εκάστοτε κυβερνήσεων υποβίβαζαν τον τόπο μας, αναχαιτίζοντας έτσι όποια δυναμική υπήρχε για άνοδο και πολιτισμό. Η σιωπή βόλευε και την κυβέρνηση και τους εκπροσώπους μας στη Βουλή, για να μην ανοίξουν ιστορίες.
Καταδίκαζε, όμως, σε θάνατο τον τόπο μας. Δυστυχώς, ο πόθος του μεγαλύτερου συνόλου των βουλευτών μας, αλλά και των τοπικών αρχόντων της περιφέρειας, άρχιζε και τελείωνε στο να εκλεγούν. Πέραν τούτου, τίποτε.
Ποιος από όλους αυτούς μπορεί να αποδείξει ότι πάλεψε με νύχια και με δόντια για την ανάπτυξη του τόπου που τους ανέδειξε; Δώδεκα μεγάλες εργοστασιακές μονάδες έκλεισαν στο Αγρίνιο την περίοδο 1985-2000. Χιλιάδες άνθρωποι έμειναν χωρίς δουλειά και τα χρήματα τα οποία ανακυκλώνονταν στην εμπορική δυναμικότητα της περιοχής μας μειώθηκαν αισθητά.
Ποιος από τους εκπροσώπους μας ενδιαφέρθηκε για την ίδρυση νέων μονάδων και την επανασύνταξη των δυνάμεων της αγοράς;
Στις αρχές της νιότης μου θυμάμαι τον «Μαχητή», μέσω του ιδρυτού του και πατρός μου Ανδρέα Κανή, να αγωνίζεται επί σειρά ετών για την αξιοποίηση των λιμνών του νομού, ειδικά της Τριχωνίδος, της μεγαλύτερης λίμνης στη χώρα, διότι οι Πρέσπες δεν μας ανήκουν ολοκληρωτικά.
Με μαύρα τονισμένα γράμματα έγραφε τότε (Μάρτιος 1962) ο «Μαχητής»: «Απαραίτητη προϋπόθεσις για την συνολική ανάπτυξιν της ως άνω προαναφερθείσης λίμνης Τριχωνίδος, είναι η επαναχάραξις της παρατριχώνιας οδού, η οποία σήμερον ευρίσκεται εις χείριστην κατάστασιν».
Όχι μόνο η παραμικρή προσπάθεια δεν έγινε για την παρατριχώνια οδό, ουδεμία νύξη των εκπροσώπων μας προς τους εκάστοτε κυβερνώντες, αλλά ο δρόμος σήμερα είναι πολύ χειρότερος από τότε.
Σαραβαλιασμένος, με βαθιές λακκούβες που σπάνε τα αυτοκίνητα και εγκυμονούν σοβαρούς κινδύνους, οι οποίοι απειλούν ακόμη και την ανθρώπινη ζωή. Η κατάφυτη και πολύδενδρη περιοχή πέριξ της λίμνης είναι όντως μοναδική. Πανέμορφη, κάλλιστη εις το ειδέναι, ειδυλλιακή, ιδανική για περιήγηση αλλά και διαμονή. Όμως παραμένει στην προπολεμική της κατάσταση. Ποιος εκλεκτός μας και εξ ημών εκλεγμένος ενδιαφέρθηκε για την ουσιαστική αξιοποίηση της περιοχής;
Από το 1980 και για αρκετά χρόνια οι πολίτες της ευρύτερης περιοχής του Αγρινίου ζητούσαμε να ιδρυθεί αυτόνομο πανεπιστήμιο με έδρα το Αγρίνιο. Αφού διήλθαμε άπασα την κλίμακα της κοροϊδίας του εμπαιγμού και του ψεύδους, μας έφεραν δύο-τρεις σχολές δανεικές από την Πάτρα να μας κλείσουν το στόμα. Με τη διάθεση και τον τρόπο με τον οποίο ο αφέντης ρίπτει τα κόκαλα σε υλακτίζοντα κυνάρια.
Όταν κάποτε επιμέναμε ότι θέλουμε αυτόνομο πανεπιστήμιο και όχι σχολές από άλλα πανεπιστήμια, προς συμμόρφωσή μας, μας έπαιρναν ετσιθελικά και φασιστικά τις σχολές και τις επανέφεραν στην Πάτρα. Τρεις φορές συνέβη αυτό.
Σε ποιο χάλι βρίσκεται σήμερα το θέμα του αυτόνομου πανεπιστημίου Αγρινίου; Ακόμη και ως σκέψη ξεθώριασε. Ενδιαφέρθηκε γι’ αυτό κάποιος εκ των αξιοσέβαστων βουλευτών μας; Μήπως ο Περιφερειάρχης και οι εκπρόσωποί μας στην αυτοδιοίκηση; Διαμαρτυρήθηκε κανείς; Δεν εννοώ κλαψοπαράπονα με αερολογίες τύπου «να αποκατασταθεί η αδικία κατά του Αγρινίου» και τα γνωστά ξενέρωτα και ψευτοπαλικαρίστικα. Εννοώ επίσκεψη όλων των βουλευτών του νομού και όλων των εκπροσώπων της τοπικής αυτοδιοίκησης στον υπουργό Παιδείας, με χτύπημα των χεριών στο γραφείο του και σαφή προειδοποίηση: Ή το παίρνεις πίσω και ταυτόχρονα ιδρύεις αυτόνομο πανεπιστήμιο στο Αγρίνιο ή παραιτούμαστε όλοι και πέφτει η κυβέρνηση.
Αλλά δυστυχώς πολύ πιο ποθητή από την ανάπτυξη του τόπου που τους εκλέγει είναι η καρέκλα της εξουσίας, η οποία πέραν του κύρους που εκπέμπει αποφέρει και πλουσιοπάροχες μισθολογικές αμοιβές, έξτρα αποζημιώσεις, παραστάσεις σε επιτροπές, οδοιπορικά και λοιπά, την ώρα κατά την οποία ο… κυρίαρχος λαός μετρά 20λεπτα που φτάνουν – δεν φτάνουν για την εξασφάλιση του καθημερινού άρτου… Και πολύ του είναι…
Τα πανεπιστήμια είναι μοχλοί ανάπτυξης, προόδου, πολιτισμού, σκαπανείς νέων δρόμων σκέψης και η καθημερινή ώσμωση των φοιτητών και γενικά της πανεπιστημιακής κοινότητας με την τοπική κοινωνία αποφέρει πάντα θετικά αποτελέσματα. Μας το στέρησαν και αυτό. Ως και κατάστημα φυλακών μάς είχαν τάξει και πάνω στον πόθο μας για ανάπτυξη δεχτήκαμε την εξαγγελία με χαρά.
Αλλά, ως εκ των υστέρων απεδείχθη, δεν μας είχαν άξιους ούτε για φιλοξενία κρατουμένων. Οι ίδιοι ανεύθυνοι ψευδολόγοι συνέχισαν να μας πλανεύουν με δήθεν έργα ανάπτυξης και προόδου που δεν υλοποιήθηκαν ποτέ. Η λέξη ντροπή ήταν και είναι άγνωστη σε όλους αυτούς.
Πού ήταν όμως όλες αυτές τις αμέτρητες φορές οι άνθρωποι τους οποίους εκλέξαμε για να εκπροσωπήσουν τα συμφέροντά μας;
Το παλαιό αεροδρόμιο Αγρινίου έχει δημιουργήσει πρόσφορο έδαφος για τη συνεχή εκτόξευση ανυπόστατων εξαγγελιών και δήθεν προθέσεων για την αξιοποίησή του. Τριάντα χρόνια ψέματα… Και τι δεν υποσχέθηκαν.
Όποιος από τους εκάστοτε κυβερνητικούς μυθοπλάστες βρισκόταν στο Αγρίνιο δεν έχανε την ευκαιρία να εξαγγείλει ότι η αξιοποίηση του αεροδρομίου βρίσκεται ήδη προ των πυλών… Άλλωστε, τι στοίχιζε σε αυτούς το ψέμα; Ζημιώθηκε κάποιος;
Πάλι δεν τους ψηφίζαμε; Ξανά, ξανά, ξανά…
«Το αεροδρόμιό σας θα αναβαθμιστεί. Θα γίνει κομβικό κέντρο στάθμευσης πολεμικών αεροσκαφών». Αργότερα, όταν κατακάθονταν ο κουρνιαχτός της ψευδολογίας, έρχονταν άλλοι υπουργοί. «Θα γίνει κομβικό κέντρο εκπαίδευσης». Καινούργιες υποδοχές, επικύψεις, ραγιαδισμοί, χειροκροτήματα και άλλα ψεύδη. «Θα γίνει κέντρο εκπαίδευσης και αποστολής drones».
Μας έταξαν, μας έταξαν, καλοθρεμμένους λαγούς με πετραχήλια. Μόνο τη διαστημική NASA δεν μας έφεραν… Και το αεροδρόμιο παραμένει χορταριασμένο. Σκέλεθρο, γυμνό, ξεσαρκωμένο.
Αυτοί δε, δεν αισχύνονται, δεν κοκκινίζουν για την αηδιαστική αναξιοπιστία που τους χαρακτηρίζει και κυκλοφορούν ακόμη με γραβάτες και κοστούμια, με ύφος μπλαζέ, χιλίων καρδιναλίων και δέρμα ελεφάντινο.
Ύψωσε κάποιος από τους εκπροσώπους μας λόγο στηλίτευσης, λόγο αυστηρό κατά όλων αυτών των ψευτών; Όταν η σιωπή συνεργεί στην οπισθοδρόμηση του τόπου, είναι συνενοχή.
Έζησα και σπούδασα για πέντε χρόνια δημοσιογραφία στην Κωνσταντία της νότιας Γερμανίας.
Μία πανέμορφη πόλη, εκατόν εβδομήντα χιλιάδων κατοίκων, κτισμένη γύρω από τη λίμνη Bodensee, στα σύνορα Ελβετίας και Αυστρίας. Πέρα από τις πολλές και ιδιαίτερες ομορφιές της, στο κέντρο της πόλης δέσποζε ένα μεγάλο καταπράσινο πάρκο, πιο μεγάλο από το δικό μας. Θάμνοι, φυτά και αιωνόβια δέντρα, εντυπωσιακά, σου μιλούσαν το βράδυ όταν το απαλό αεράκι κουνούσε τα φύλλα τους.
Στους ψιθύρους των δέντρων απαντούσαν τα αδύναμα κυματάκια της λίμνης με κρυφό παράπονο.
Τρία καταπληκτικά εστιατόρια, δύο καφέ, τρία βραδινά μπαράκια και μία πολυμελής ορχήστρα του Δήμου, μόνιμα εγκατεστημένη σε ένα πλάτωμα του πάρκου, ήταν τα κύρια στοιχεία τα οποία συνέβαλαν ώστε το πάρκο να είναι σημείο αναφοράς και συγκέντρωσης των κατοίκων, όπως και οι τρεις καταπληκτικές πλατείες στο ευρύτερο κέντρο της πόλης.
Εκεί που τελείωνε η λίμνη άρχιζε το πάρκο, μέσα στο οποίο υπήρχε μία διαμορφωμένη διαδρομή για όσους επιθυμούσαν να κάνουν τζόκινγκ. Waldlaufen το έλεγαν. Τρέξιμο στο δάσος. Ανά 100 περίπου μέτρα της διαδρομής υπήρχαν βαράκια, πιο πέρα μονόζυγο, μετά εφαλτήριο και πολλά όργανα γυμναστικής για κάποιους που ήθελαν κάτι παραπάνω από τρέξιμο.
Τα βράδια, όταν έκλειναν τα καταστήματα, οι περισσότεροι εργαζόμενοι που είχαν πάρει μαζί τους τις φόρμες άλλαζαν, πήγαιναν για Waldlaufen, μετά για ντους στις ντουσιέρες των αθλητικών εγκαταστάσεων και έπειτα απολάμβαναν το ποτό τους σε ένα από τα πολλά μπαρ της πόλης.
Ζήλευα την απλή αλλά γεμάτη ζωή τους.
Όταν κάποια Χριστούγεννα, δεκαετίες πριν, ήρθα στο Αγρίνιο, συνάντησα έναν υψηλόβαθμο της αυτοδιοίκησης και του έκανα μια προφορική παρουσίαση όσων περιέγραψα παραπάνω. Του πρότεινα να αξιοποιήσουμε κι εμείς το πάρκο μας με ανάλογο τρόπο, στα μέτρα των υφιστάμενων δυνατοτήτων μας και ό,τι άλλο η διαμόρφωσή του μας επέτρεπε.
Η απάντησή του ήταν ένα ειρωνικό χαμόγελο και ένα κατευναστικό χτύπημα στην πλάτη, από αυτά που εννοούν: «Σύνελθε. Τι μου λες τώρα; Αυτά δεν γίνονται».
Λες και του ζητούσα να πάμε στο φεγγάρι με αερόστατο.
Αν θέλετε να εμβαθύνετε έτι περισσότερο τη μελαγχολία σας, κάνετε μια βόλτα στο εγκαταλελειμμένο πάρκο. Κι αυτό διότι επί δημαρχίας Μοσχολιού, ενώ είχαν εγκριθεί τέσσερα εκατομμύρια ευρώ για την ανάπλασή του και την αναδημιουργία του, τέσσερις συμπολίτες μας, απευθυνόμενοι στο Συμβούλιο της Επικρατείας, σταμάτησαν το μοναδικό αυτό έργο για λόγους οι οποίοι παραμένουν ακόμη ασαφείς.
Σήμερα η βόλτα τις βραδινές ώρες καθίσταται επικίνδυνη και κανείς δεν εγγυάται ότι θα εξέλθετε σώοι.
***
Πριν λίγα χρόνια, ενώ πίναμε ήσυχα το ποτό μας πέντε-έξι φίλοι σε κεντρικό καφέ της πόλης και μιλούσαμε μόνο όταν ήταν απαραίτητο, ήρθε και, χωρίς να ρωτήσει, κάθισε βουλευτής του νομού με πρόσθετο αξίωμα. Ούτε καν τον ενδιέφερε αν μας διακόπτει, αν επιθυμούμε την παρέα του.
Άρχισε να αερολογεί βαυκαλιζόμενος, χωρίς νόημα, χωρίς θέμα, χωρίς αρχή, μα κυρίως χωρίς τέλος. Όταν πλέον είχε ξεπεράσει κάθε ανεκτό όριο, τον διέκοψα και τον ρώτησα:
«Μήπως θα μπορούσες να μας ιεραρχήσεις τα δέκα σοβαρότερα προβλήματα του νομού και να προτείνεις επιγραμματικά λύσεις;»
Με κοίταξε με ύφος απροσδιόριστων συναισθημάτων, λες και του ζήτησα τον ακριβή αριθμό των αστέρων της συμπαντικής δημιουργίας. Προσπαθώντας να τον βγάλω από τη δύσκολη θέση, του είπα:
«Άσε τα δέκα. Πες μας πέντε προβλήματα. Πες μας τρία».
Ομολογώ ότι, λόγω του εμφανέστατου εκνευρισμού του, περίμενα κάθε είδους απάντηση, ακόμη και αγενή, αλλά όχι αυτή που πήρα. Υψώνοντας το κεφάλι με προσποιητή και επιτηδευμένη αυτοπεποίθηση, με αυταρχικό στόμφο, μου είπε:
«Άκου, Νίκο, εγώ δεν πρόκειται να μπω σε αυτόν τον λαϊκισμό που ζητάς».
Κοιταζόμασταν μεταξύ μας πολλή ώρα, ενώ εκείνος συνέχιζε να φληναφεί με πομφόλυγες και ακατάσχετη μωρολογία. Νομίζω ότι είναι περιττό να αναφέρω ότι, φεύγοντας, αδιαφόρησε για το κόστος των δύο ουίσκι που ήπιε… Δωδεκάρια παρακαλώ. Άλλωστε η ευρύτητα της πνευματικότητάς του δεν του επέτρεπε να ασχοληθεί με την υλιστική και ποταπή καθημερινότητα. Αυτά τα… ανούσια και τα τετριμμένα τα άφησε για μας.
Όσους βουλευτές ρώτησα τι προσπάθειες έκαναν για την ανάπτυξη του νομού και ποιες από αυτές ευοδώθηκαν, ή με απέφευγαν πλέον ή με χαιρετούσαν τυπικά και βιαστικά. Ένας μου έκοψε εντελώς την καλημέρα. Αγρίεψαν λες και τους έβρισα.
Μα για το επιβεβλημένο καθήκον τους μιλάμε. Ακριβώς για τους λόγους για τους οποίους τους ψηφίσαμε. Δικοί μας εντεταλμένοι είναι. Απαγορεύονται οι ερωτήσεις; Μα τότε πώς ζητούν και ξαναζητούν την ψήφο μας; Δηλαδή αν ρωτήσω τους φίλους μου δικηγόρους: «Έχετε σώσει πολλούς ανθρώπους από φυλάκιση και άδικες ποινές αποδεικνύοντας την αθωότητά τους;», θα πρέπει να μου κόψουν την καλημέρα διότι τους ρωτώ για το αυτονόητο καθήκον τους;
Αλλά θα μου πείτε ότι το μοναδικό δικαίωμα το οποίο μας παρέχει η Δημοκρατία μας είναι να τους ψηφίζουμε ως… κυρίαρχος λαός. «Κυρίαρχος» για μία ημέρα και μετά, για τέσσερα χρόνια, να το βουλώνουμε, προσκυνώντας τους με στρωτές μετάνοιες ως άνοοι και άβουλοι αμνοί…
Μόνο και μόνο το ότι η Ιόνια Οδός περνά εικοσιπέντε χιλιόμετρα μακράν της μεγαλύτερης πόλης του νομού, του Αγρινίου, φτάνει για να αντιληφθούμε το μέγεθος της αδιαφορίας τους. Χρόνια συζητιόταν ο σχεδιασμός και εμείς, ως ιθύνουσα πόλις, απείχαμε από όλες τις διαπραγματευτικές διαδικασίες. Αλλά και όταν άρχισαν οι εργασίες κατασκευής της νέας εθνικής οδού, απόντες ήμασταν. Απόντες και τώρα, τόσα χρόνια μετά… Ούτε ψίθυρος διαμαρτυρίας. Είναι αυτό εκπροσώπηση τοπικών συμφερόντων ή σύμπραξη στην αδικία; Ακούστηκαν ακόμη χειρότερες εξηγήσεις, αλλά δεν θέλουμε να πιστέψουμε ότι το εκ των ένδον μίσος μπορεί να φτάσει ως εκεί.
***
Αν κάποιος με ρωτήσει ποιος φταίει γι’ αυτή την απίστευτη και ντροπιαστική κατάντια μας, η απάντησή μου, χωρίς δεύτερη σκέψη, είναι σαφής και λιτή: Εμείς. Όλοι εμείς που τους ψηφίζουμε και μετά αυτοί που μας εμπαίζουν με τον χειρότερο τρόπο. Δικαίωμα του «εκλέγεσθαι» έχει ο κάθε Έλληνας πολίτης. Είτε απαίδευτος, είτε αμαθής, είτε απολίτιστος, είτε καιροσκόπος. Ακόμη και ο τρελός του χωριού. Το δικαίωμα του «εκλέγειν» όμως ανήκει μόνο σε εμάς. Οπότε μην οργιζόμαστε. Μην τα βάζουμε με κανέναν. Μόνο με τους εαυτούς μας.
***
Τα χρόνια περνούσαν και εμείς προσπαθούσαμε να δημιουργήσουμε εκείνα τα εχέγγυα που θα μας έκαναν υπερήφανους για την πόλη μας. Κάποιοι ήταν εύκολοι στην εξεύρεσή τους. «Αγνώριστοι έγιναν οι δρόμοι και η εθνική οδός». Αλήθεια, οι άνθρωποι αυτοί έχουν άραγε επισκεφθεί ή έστω έχουν δει δρόμους, πλατείες, αλέες άλλων πόλεων στην Ελλάδα και στο εξωτερικό;
Το ότι διανοίχθηκαν νέοι δρόμοι, το ότι έγινε η Ιόνια Οδός, θα πρέπει να αποτελεί λόγο ευγνωμοσύνης προς την πολιτεία, διότι δεν βουτάμε πλέον μέσα στα λασπόνερα όπως οι προπολεμικοί πρόγονοί μας το 1930; Δυστυχώς αποτελεί αηδιαστικό χαρακτηριστικό των πολιτικών να προβάλλουν τις προφανείς υποχρεώσεις τους ως αναπτυξιακές πρωτοβουλίες, την ώρα που άλλες περιοχές έχουν τακτοποιήσει αυτές τις βασικές ανάγκες εδώ και αρκετές δεκαετίες.
Ανάπτυξη βέβαια δεν είναι μόνο η ψυχρή εφαρμογή του ρυμοτομικού σχεδιασμού, αλλά παράλληλα η επιπρόσθετη δημιουργία χώρων πρασίνου και αναψυχής, δενδροφυτεύσεις, δημιουργία υγρού στοιχείου και πολλά άλλα.
Ανάπτυξη είναι η δημιουργία των προϋποθέσεων για την εγκατάσταση μεγάλων επιχειρήσεων, όπως για παράδειγμα βιομηχανική ζώνη, με αποτέλεσμα τη συνεχή διάνοιξη νέων θέσεων εργασίας. Δυστυχώς σήμερα η περιοχή μας ερημώνει, διότι οι νέοι επιστήμονες και γενικά οι νέες ηλικίες θεωρούν ότι δεν έχουν μέλλον εδώ.
Αγαπητοί συμπολίτες, εκπρόσωποι των πολιτικών και αναπτυξιακών φορέων, η ανάπτυξη δεν μετράται με τον αριθμό των εκδηλώσεων σε κάθε πόλη ή από το πλήθος των ομιλιών, διαλέξεων, συναυλιών. Έπεα πτερόεντα. Επιτυχημένη εκδήλωση είναι αυτή η οποία φέρνει κάτι ωφέλιμο, κάτι καινούργιο, κάτι χρήσιμο. Επιτυχημένη είναι η ομιλία η οποία γνωστοποιεί κάτι άγνωστο μέχρι χθες και εντυπώνεται στη μνήμη των ανθρώπων. Επιτυχημένη διάλεξη είναι αυτή η οποία λύνει απορίες και παρέχει λύσεις σε χρόνια προβλήματα.
Όλα αυτά συμβάλλουν στην ανάπτυξη, στον πολιτισμό, στην πνευματική καλλιέργεια. Οι εκδηλώσεις είναι χρήσιμες όταν σε κάνουν σοφότερο. Και δυστυχώς τέτοιου είδους εκδηλώσεις όσο πάνε και σπανίζουν. Σήμερα οι περισσότερες ομιλίες πραγματοποιούνται για να εντυπωσιαστεί ο κόσμος από τη δεινότητα του χειρισμού του λόγου του ομιλητή!…
Γελώντας πικρά θα μου πείτε ότι φιλοσοφούμε περί πολιτισμού την ώρα που στην πόλη μας δεν γίνονται σεβαστές οι βασικές αρχές κοινωνικής συμπεριφοράς και ευγένειας. Εννοώ την κυκλοφοριακή αγωγή. Ελάχιστοι σταματούν όπως οφείλουν στις διαβάσεις πεζών. Οι περισσότεροι δεν σέβονται ούτε μητέρες με καρότσια, ούτε ηλικιωμένους, ούτε αναπήρους, ούτε μικρά παιδιά.
***
Υπάρχουν δεκάδες πόλεις στην Ελλάδα και δεκάδες χιλιάδες στον κόσμο που δεν έχουν φυσικά πλεονεκτήματα. Η λύση που έχουν επιλέξει οι περισσότεροι είναι η στροφή προς άλλες κατευθύνσεις. Άλλες λύσεις για πρόοδο, ανάπτυξη, διαφορετικότητα.
Κάποιοι φρόντισαν και καλλώπισαν την πόλη τους, την άλλαξαν με πολλούς τρόπους και κάθε είδους έργα την ομόρφυναν, δημιουργώντας έτσι τις προϋποθέσεις να ζήσουν οι κάτοικοι ευτυχισμένα, δημιουργικά, πολιτισμένα. Παράλληλα, επέτυχαν να συγκαταλέγεται η περιοχή τους μεταξύ των προορισμών για χαλάρωση, ευχάριστη διαμονή, επίσκεψη σε ιδιαίτερα μέρη, μοναδικές γεύσεις στην παραδοσιακή κουζίνα του κάθε τόπου και όχι αποτυχημένες μιμήσεις ξενόφερτων δήθεν γκουρμέ.
Κάποτε, τρία ζευγάρια, είχαμε πάει για πέντε ημέρες στον Μέλανα Δρυμό της Νότιας Γερμανίας, στο κρατίδιο της Βάδης-Βυρτεμβέργης. Το συγκεκριμένο δάσος είναι μία πανέμορφη περιοχή μεταξύ του Ρήνου και του Δούναβη. Λέγεται Μέλας (Μαύρος) Δρυμός επειδή τα καταπράσινα έλατά του έχουν πολύ βαθύ σκούρο χρώμα. Η περιοχή είναι κατάσπαρτη από μικρά ευέλικτα μοτέλ, φτιαγμένα με πέτρα, ξύλο, τζάμι, με τζάκι στα δωμάτια και με τιμές προσιτές. Με το που φτάσαμε, μας «πήραν στα χέρια». Ευγενέστατοι και ευχάριστοι, με υψηλό χιούμορ και ποιοτικά αστεία, μας τακτοποίησαν στα δωμάτιά μας.
Όταν κατεβήκαμε στη ρεσεψιόν, ο ίδιος ο διευθυντής μάς καλωσόρισε και μας έδωσε έναν χάρτη της περιοχής με προτάσεις και οδηγίες για το τι άξιζε να επισκεφθούμε στην ευρύτερη περιοχή, έτσι ώστε να γεμίσουμε το πενταήμερο των διακοπών μας. «Πιστέψτε με, ξέρω τα μέρη τόσο καλά όσο λίγοι», μας είπε με αρχοντική σιγουριά. Τέλος, μας πληροφόρησε ότι για βραδινό μάς ετοιμάζει ένα ιδιαίτερο τοπικό φαγητό-έκπληξη. Ήταν ζαρκάδι κρασάτο.
Τόσα χρόνια πέρασαν και θυμάμαι με νοσταλγική έλξη όλους εκείνους τους ανθρώπους και το ανεπανάληπτο πενταήμερο που περάσαμε και οι έξι στους ευλογημένους εκείνους τόπους.
Βέβαια, για να γίνουν όλα τα ανωτέρω, θα πρέπει οι ηγήτορες, οι κυβερνήσεις και οι τοπικοί άρχοντες να είναι και οι ίδιοι πολιτισμένοι — δεν λέω ότι δεν είναι — καλλιεργημένοι, αξιοπρεπείς, έντιμοι, ηθικοί, μακράν κάθε επιρρέπειας προς το χρήμα και τα υλικά αγαθά. Πάνω απ’ όλα πρέπει να είναι ερωτευμένοι με τον τόπο τους και να έχουν πρωτοποριακές ιδέες. Να το ‘χουν. Αυτούς χρειαζόμαστε. Μόνο αυτοί μπορούν να σκεφτούν και να ενεργήσουν σωστά και να φέρουν αποτελέσματα.
Και για να γίνουμε ακριβείς, ο πολιτισμός και η συνεχής εσωτερική εκσκαφή δεν αποδεικνύονται με τις γνώσεις, αλλά με την καθημερινή λειτουργία, με τη στάση ζωής μας, με τον τρόπο διά του οποίου τοποθετούμε τον εαυτό μας μέσα στην κοινωνία που ζούμε.
ΚΑΙ ΜΗΝ ΞΕΧΝΟΥΝ ΟΙ ΗΓΕΤΕΣ ΜΑΣ: η έπαρση είναι μικρότητα. Η ταπεινότητα δείχνει και είναι μεγαλοσύνη. Ο άνθρωπος όσο περισσότερο κομπορρημονεί και καυχάται, τόσο πιο πολύ προσπαθεί να κρύψει τα ελαττώματά του και τις αδυναμίες του.
Ο αυτοέπαινος είναι η αντίδραση στην απόρριψη του κόσμου.
***
Το άρθρο συντάχθηκε με ΜΟΝΑΔΙΚΟ προσανατολισμό τα συμφέροντα του τόπου που ζούμε. Την πολυπόθητη ανάπτυξή του, τον συνεχή εκπολιτισμό όλων μας. Διότι το ζήτημα του πολιτισμού, η εξέλιξή του, δεν έχει οροφή. Δεν υπάρχει ίχνος εμπάθειας, μικροπρέπειας, προσωποληψίας.
Εκτιμώ ότι η καταγραφή είναι σαφής για το τι έγινε, τι θα μπορούσε να γίνει, τι δεν έγινε.
Εμφορούμαστε από αισθήματα κατανόησης προς τους βουλευτές, τους τοπικούς μας ηγέτες, τους ιθύνοντες, τους αρμοδίους για τις δυσκολίες τις οποίες αντιμετώπισαν και αντιμετωπίζουν, την αδιαφορία, την άρνηση ή ακόμη και την εχθρική στάση των εκάστοτε κυβερνήσεων και αντιλαμβανόμαστε τη θέση τους.
Όμως, πάνω από όλα αυτά, η άποψή μας παραμένει ακλόνητη και ξεκάθαρη. Το Αγρίνιο, η ευρύτερη περιοχή και άπας ο νομός Αιτωλοακαρνανίας δικαιούνται πολλά περισσότερα από όσα (πολύ λίγα) έλαβαν. Ως εκ τούτου, οι διεκδικήσεις μας θα πρέπει να είναι συνεχείς, να πραγματοποιούνται με ακλόνητο και ανυποχώρητο τρόπο και κυρίως να γίνονται ομαδικά και συλλογικά, με την ενεργό συμμετοχή όλων των προαναφερθέντων, αιρετών, βουλευτών, δημάρχων, περιφερειάρχη, παραμερίζοντας τις όποιες μικροπολιτικές διαφορές τους.
Διαφορετικά, ας παραμείνουμε απαθείς και ανενεργοί, βράζοντας στο ζουμί μας και στις κατά καιρούς διενέξεις μας.
Όμως αυτό μας αξίζει; Γι’ αυτό αγωνιζόμαστε; Αυτό αφήνουμε παρακαταθήκη στους επιγόνους μας;
Νικόλαος Κανής
